# ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

> Education


## Posts

- [ਰੱਬੀ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਵਜੀਤਬਾਵਾ | Rabbi Farishta Avjit Bawa](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b0%e0%a9%b1%e0%a8%ac%e0%a9%80%e0%a8%ab%e0%a8%bc%e0%a8%b0%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%a4%e0%a8%be-%e0%a8%85%e0%a8%b5%e0%a8%9c%e0%a9%80%e0%a8%a4%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%b5%e0%a8%be/): ਰਣਜੀਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ ਸਭ ਦੀ ਪਿਆਰਾ ਤੋ ਲਾਡਲਾ | ਜੋ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਖੇਡਦਾ ਕੁੱਦਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀ ਸੀ । ਬਸ ਬੱਚਿਆ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਸੀ | ਰਣਜੀਤ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਤ ਪੜਦਾ ਸੀ | ਰਣਜੀਤ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ । ਰਣਜੀਤ ਨੂੰ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ ਪਰ ਸਕੂਲ ਬਦਲਣ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਉਸਤੋਂ ਛੁੱਡ ਗਈ | ਪੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਠੀਕ ਠਾਕ ਹੀ ਸੀ । ਰਣਜੀਤ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕਲਾ ਤੇ ... Read more
- [ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਫੌਜ਼ੀਆਂ ਸਾਈਦ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b9%e0%a9%80%e0%a8%b0%e0%a8%be-%e0%a8%ae%e0%a9%b0%e0%a8%a1%e0%a9%80-%e0%a8%b2%e0%a8%be%e0%a8%b9%e0%a9%8c%e0%a8%b0-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%ab%e0%a9%8c%e0%a8%9c%e0%a8%bc%e0%a9%80%e0%a8%86/): ਬਦਨਾਮ ਗਲੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਸੱਚ: ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਦੀ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਰੂਹ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਦਨਾਮ ਗਲੀ, ਇੱਕ ਲਾਲ-ਬੱਤੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਿਸਮ-ਫਰੋਸ਼ੀ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਕੀ ਹੋਵੇ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਅਧੂਰੀ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ? ਕੀ ਹੋਵੇ ਜੇ ਇਹ ਬਦਨਾਮ ਗਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ? ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਫਰੋਲਣ ‘ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ... Read more
- [ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਵੈਰ ਸੁਖਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ | Punj Sadia Da Vair Sukhdeep Singh Barnala](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c-%e0%a8%b8%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%b5%e0%a9%88%e0%a8%b0-%e0%a8%b8%e0%a9%81%e0%a8%96%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%aa-%e0%a8%b8%e0%a8%bf/): ……ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ…… ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੁਖਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਮਿਲੀਆਂ । ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵੇਲਾ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀ ਤਸੱਲੀ ਜਿਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ । ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ “ਬੇਘਰੇ ਹਾਂ, ਬੇਅਣਖੇ ਨਹੀਂ“ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਰਦੈ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ “ਗੰਗੂ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ” ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ “ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ” ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁੱਖੜੇ ਵੀ ਰੋਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਛਿੜੀ “ਜੰਗ ਹਿੰਦ-ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰਦਾ ... Read more
- [ਅਪਸਰਾ ਪ੍ਰੀਤ ਕੈਂਥ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%85%e0%a8%aa%e0%a8%b8%e0%a8%b0%e0%a8%be-%e0%a8%aa%e0%a9%8d%e0%a8%b0%e0%a9%80%e0%a8%a4-%e0%a8%95%e0%a9%88%e0%a8%82%e0%a8%a5/): ਸਮਰਪਿਤ ਦੋਗਲੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਅੰਦਰ ਖੰਭ ਜਖ਼ਮੀ ਕਰਵਾ ਰਹੀਆਂ ਕਾਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ…ਅਪਸਰਾ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਔਰਤਾਂ ਮੇਰੇ ਖਿਆਲਾਂ ਚ ਘੁੰਮ ਗਈਆਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਕੁਲ ਕਿਸੇ ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਭੋਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮੂਰਖਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਾਹਿਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਔਰਤਾਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੇ ਆਦਮੀ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਔਰਤ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਤਕਲੀਫ਼ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਮੰਗਲ ਹਠੂਰ | Punjabi Virsa](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%b0%e0%a8%b8%e0%a8%be-%e0%a8%ae%e0%a9%b0%e0%a8%97%e0%a8%b2-%e0%a8%b9%e0%a8%a0%e0%a9%82%e0%a8%b0-punjabi-virsa/): ਮੁੱਖ ਬੰਧ ਕਵਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ? ਗੀਤ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ ਜਨ-ਸਧਾਰਨ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਵੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਬੁਝਾਰਤ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਕੇ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਕੇ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਹਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੰਢਾਉਂਦੇ ਆਏ ਹੋਈਏ। ਕਵਿਤਾ ਪਾਣੀ ਹੈ ਤੇ ਕਵੀ ਖੂਹ ਪੁੱਟ ਕੇ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਾਣੀ ਬਣਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਕਵਿਤਾ ਹਵਾ ਹੈ, ਕਵੀ ਪੱਖਾ ਝੱਲ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਹਵਾ ਬਣਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਕਵਿਤਾ ਅੱਗ ਹੈ, ਕਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਝੱਲ ਮਾਰ ਕੇ ਭੜਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ... Read more
- [ਉਹ ਸੱਚਾਈਆਂ ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਦੇਖੀਆਂ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%89%e0%a8%b9-%e0%a8%b8%e0%a9%b1%e0%a8%9a%e0%a8%be%e0%a8%88%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%9c%e0%a9%8b-%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%9c%e0%a8%95%e0%a9%81%e0%a8%ae%e0%a8%be%e0%a8%b0-%e0%a8%b8%e0%a8%bf/): ਉਹ ਸੱਚਾਈਆਂ ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਦੇਖੀਆਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ: ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਿਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ? ਉਹ ਸੱਚਾਈਆਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਰ ਪਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ, ਜਿਸਨੇ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਗਈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਦੁੱਖ, ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ... Read more
- [ਚਾਲੀ ਦਿਨ ਡਾ ਧੁੱਗਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%9a%e0%a8%be%e0%a8%b2%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a8%bf%e0%a8%a8-%e0%a8%a1%e0%a8%be-%e0%a8%a7%e0%a9%81%e0%a9%b1%e0%a8%97%e0%a8%be-%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a8%aa%e0%a9%8d%e0%a8%b0%e0%a9%80/): ਚਾਉ।ਇਣ॥ ਇਹ ਜੁ ਦੁਨੀਆ ਸਿਹਰੁ ਮੇਲਾ ॥ ਸਮਰਪਣ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਸੀਸਾਂ-ਲਬਰੇਜ਼ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ। ਦਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੋਹ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਅੱਟਣਾਂ ਭਰੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ। ਰਾਹ ਤੱਕਦੀ ਉਦਾਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ ਨੂੰ, ਸਾਂਝੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਉੱਜੜੇ ਇੱਕ ਖੂਹ ਨੂੰ। ਘੁੱਗ ਵੱਸਦੇ ਮੇਰੇ ਗਰਾਂ ਨੂੰ… ਪਿੰਡ ‘ਧੁੱਗਾ ਕਲਾਂ’ ਨੂੰ। …ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਧੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਫ਼ਾਸਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਮਨ ਦਾ ਸਕੂਨ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ... Read more
- [ਦਿਲ ਦੇ ਭੇਤ ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%a6%e0%a8%bf%e0%a8%b2-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%ad%e0%a9%87%e0%a8%a4-%e0%a8%96%e0%a8%bc%e0%a8%b2%e0%a9%80%e0%a8%b2-%e0%a8%9c%e0%a8%bf%e0%a8%ac%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%a8/): ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ-ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ ‘ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਇਹ ਪੁਸਤਕ-ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿਚ ਆਏ ਹਵਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਝੋਕੇ ਨੂੰ—ਉਸ ਸਾਊ ਰੂਹ ਨੂੰ ਜੋ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਦਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੁਰਦੀ ਤੇ ਉਸ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।’ —ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਆਏ ਤੂਫ਼ਾਨ ਸਮੇਂ ਹਵਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਝੋਕਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਰੂਪ ਹੈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਪ੍ਰਬਲ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੂਝਬੂਝ ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਪਰਪੱਕ ਸੋਚ ਤੇ ਉਚੇਰੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ, ਜੋ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇਣ ਹਨ ਉਸ ਉਮਰ ਦੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਸਾਂ ਵੀਹ ਸਾਲ ... Read more
- [ਧਰਮ-ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ( ਦੋ ਸਾਲਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ ) ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲਗੋਵਾਲ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%a7%e0%a8%b0%e0%a8%ae-%e0%a8%af%e0%a9%81%e0%a9%b1%e0%a8%a7-%e0%a8%ae%e0%a9%8b%e0%a8%b0%e0%a8%9a%e0%a8%be-%e0%a8%a6%e0%a9%8b-%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%b2%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a9%b0%e0%a8%96/): ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸਿਖ ਧਰਮ ਦੇ, ਕਿਰਤ ਕਰੋ, ਵੰਡ ਛਕੋ ਤੇ ਨਾਮ ਜਪੋ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ । ਦੁਖੀ, ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਲਈ ਆਪਾ ਵਾਰਨ ਅਤੇ ਜਬਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਸੰਕਲਪ ਅਨੰਦਪੁਰੀ ਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸੰਕਲਪ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਹਾਕਮਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਤਕਰਿਆਂ ਵਿਰੁਧ ਜੂਝਣ ਦਾ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ । ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ... Read more
- [ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸ਼ਹੀਦ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ (6 ਸਤੰਬਰ 1995) ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ‘ਤੇ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ae%e0%a8%a8%e0%a9%81%e0%a9%b1%e0%a8%96%e0%a9%80-%e0%a8%85%e0%a8%a7%e0%a8%bf%e0%a8%95%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%b0%e0%a8%96%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%b2/): ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ‘ਚ ਇਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁਕੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮਿਊਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਫਰੋਲੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਕਹਿ ਕੇ ਸਸਕਾਰਿਆ ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਘੋਖ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1984 ਤੋਂ 1995 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਨਕਲੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕਤਲ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮਿਊਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ... Read more
- [ਰੱਤੋ ਰੱਤ ਪੰਜਾਬ ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b0%e0%a9%b1%e0%a8%a4%e0%a9%8b-%e0%a8%b0%e0%a9%b1%e0%a8%a4-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a8%b2%e0%a8%ac%e0%a9%80%e0%a8%b0-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98/): ਅਕੀਦਾ ਇਹ ਸ਼ੌਕ ਹੈ ਜਾਂ ਮਜਬੂਰੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ, ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਲੜੀਬੱਧ ਵਿਚਾਰ ਅਚਾਨਕ ਜ਼ਿਹਨ ਦੀ ਸਲੇਟ ਉੱਤੇ ਉਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲੇਖ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੱਥਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਉਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਤਕ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ । ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਫਿਰ ਕਦੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਕਲਮ ਉਠਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ... Read more
- [ਵਿਸਰ ਰਿਹਾ ਵਿਰਾਸਤੀ ਵਿਰਸਾ ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬੁਆਲ | Viarsti Visra](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%b0-%e0%a8%b0%e0%a8%bf%e0%a8%b9%e0%a8%be-%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%b8%e0%a8%a4%e0%a9%80-%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%b0%e0%a8%b8%e0%a8%be-%e0%a8%9c/): ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਸਾਡੇ ਅਹਿਮ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਰਸਮੋ-ਰਿਵਾਜ ਤੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਇਹਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਤੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਇਹਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਅਕਸਰ ਭਾਲ ‘ਚ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਵਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ, ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਸ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਨਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਥੋਂ ਉਹ ਚੁਣ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸੀ । ਸਾਡੀ ਤਰਾਸਦੀ ਹੈ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਤੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਇਹ ਸਾਉਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਵਿਆਹੀਆਂ-ਵਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸਾਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ । ਵਿਆਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ... Read more
- [ਪੰਡੋਰੀ ਨਿੱਝਰਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ | Pandori Nijharan Village History](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%a1%e0%a9%8b%e0%a8%b0%e0%a9%80-%e0%a8%a8%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%9d%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%aa%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%a1-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%87%e0%a8%a4-2/): ਪੰਡੋਰੀ ਨਿੱਝਰਾਂ   ਸਥਿਤੀ : ਤਹਿਸੀਲ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਡੋਰੀ ਨਿੱਝਰਾਂ, ਭੋਗਪੁਰ – ਆਦਮਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਖੁਰਦਪੁਰ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਤੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 20-22 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਫੱਤੇ ਨੇ ਵਸਾਇਆ। ਫੱਤੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੰਡੋਰੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਗੋਤ ਨਿੱਝਰ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਫੱਤੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਕੜੇ ਭਲਵਾਨ ਨੂੰ ਢਾਹਿਆਂ ਤਾਂ ਅਕਬਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਡੁਮੇਲੀ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੁਮੇਲੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਆਪ ... Read more
- [ਉਰਦੂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਜੌਨ ਏਲੀਆ ਬਾਰੇ ਅਣਸੁਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%89%e0%a8%b0%e0%a8%a6%e0%a9%82-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%ae%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%b9%e0%a9%82%e0%a8%b0-%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%be%e0%a8%87%e0%a8%b0-%e0%a8%9c%e0%a9%8c%e0%a8%a8-%e0%a8%8f/): “ ਇਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਕਰ ਰਹਾ ਹੈ ਅਭੀ ਤਕ ਵਫ਼ਾ ਕਾ ਜ਼ਿਕਰ   ਕਾਸ਼ ਉਸ ਜ਼ੁਬਾਂ-ਦਰਾਜ਼ ਕਾ ਮੂੰਹ ਨੋਚ ਲੇ ਕੋਈ “ ਇਹ ਸ਼ਿਅਰ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਜ਼ੁਬਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਜੌਨ ਏਲੀਆ 2002 ‘ਚ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਚ ਉਸਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਮੌਤ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਵੱਜੀ ਮੁੱਕੀ ਦੀ ਪੀੜ ਵਾਂਗ ਸਲਾਮਤ ਰਿਹਾ। ਪੀੜ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾ ਹੁੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਇਸ ਪੀੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ‘ਚ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਾ ਜੌਨ ਏਲੀਆ ਸਿਰੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ਗੀ ਹੰਢਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਘਰ ਦੇ ਮੁਆਫ਼ਕ ਨਾ ਆ ਸਕਿਆ, ਘਰ ‘ਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ‘ਚ ਸੌਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ... Read more
- [ਸ਼ਹੀਦੇ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%b9%e0%a9%80%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%86%e0%a8%9c%e0%a8%bc%e0%a8%ae-%e0%a8%ad%e0%a8%97%e0%a8%a4-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a9%87/): ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਥਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੂਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬੰਦਖਲਾਸੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਅਮਿੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਡੋਲੇ। ਅਗਾਧ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਆਪਣੀ ਜਨਤਾ ਪ੍ਰਤਿ ਅਸੀਮ ਸਨੇਹ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਸ. ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ 1900 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ, ਜਲੰਧਰ (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ) ਤੋਂ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫੈਜ਼ਲਾਬਾਦ) ਵਿੱਚ ਜਾ ... Read more
- [ਪਾਸ਼ (ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ) ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a8%be%e0%a8%b8%e0%a8%bc-%e0%a8%85%e0%a8%b5%e0%a8%a4%e0%a8%be%e0%a8%b0-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%b8%e0%a9%b0%e0%a8%a7%e0%a9%82-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%9c%e0%a8%bc/): ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਕਵੀਲੇਖਕ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਜਨਤਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਘੁਲਾਟੀਏ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ (ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਹੰਸ ਰਾਜ ਸਮੇਤ), ਫ਼ਿਰਕੂ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੇ 23 ਮਾਰਚ 1988 ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ ਪਾਸ਼ ਦੇ ਭੁੱਲੜ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਨਾਲ ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਧਰੋਹ ਕਮਾਇਆ ਹੈ।ਪਾਸ਼ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੁਰ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਵਿਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਿਜ਼ ਇਤਫਾਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ 1970ਵਿਆਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਪਾਸ਼ ਦਾ ਅਮਿੱਟ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਪਾਸ਼ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕਾਂ: ... Read more
- [ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਰੋਚਕ ਗੱਲਾਂ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%bf%e0%a8%b5-%e0%a8%95%e0%a9%81%e0%a8%ae%e0%a8%be%e0%a8%b0-%e0%a8%ac%e0%a8%9f%e0%a8%be%e0%a8%b2%e0%a8%b5%e0%a9%80-%e0%a8%9c%e0%a9%80%e0%a8%b5%e0%a8%a8-%e0%a8%a6%e0%a9%80/): 6 ਤੋਂ 7 ਮਈ ਦੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਰਾਤ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਸੀ । ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂਲਿਖਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ । ਪਰ ਉਹ ਸਮਾਂ, ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਮਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਸ਼ਬਦਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਬਿੰਬ ਸਭ ਖੇਰੂੰ ਖੇਰੂੰ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਸਾਂ ਜਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗੀਤ ਦੀ ਮੌਤ । ਇਕ ਗੀਤ ਦੀ ਮੌਤ  ਜਿਹੜਾ ਸੁਰਮਈ ਰੰਗ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਤੇ ਉਭਰਦਾ ਹੈ  ਅੱਜ ... Read more
- [ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%b8%e0%a8%be-%e0%a8%b9%e0%a9%80%e0%a8%b0-%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%82%e0%a8%9d%e0%a8%be/): ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ  ਝਨਾਂ ਆਪਣੀ ਝੋਕ ਵਿਚ ਪਿਆ ਵਹਿੰਦਾ ਸੀ । ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਸਿਆਲਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਉਰਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਇਕ ਨਿੱਘੀ ਸਵੇਰੇ, ਸੁਥਰੀ ਜਿਹੀ ਇਕ ਬੇੜੀ ਖੜੋਤੀ, ਜਿਦ੍ਹੇ ਵਿਚ ਚਵੀਂ ਪਾਸੀਂ ਖੁਲ੍ਹਦੀਆਂ ਬਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਪਾਲਕੀ ਦਿਸਦੀ ਸੀ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਪੱਟ ਨਾਲ ਕੱਢੀਆਂ ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਨੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੀਆਂ ਅੱਗੇ ਰੁਮਕਦੀ ਪੌਣ ਨਾਲ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਬਾਹਰ ਉੱਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਬੇੜੀ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਦੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਮੁਹਾਣਾ ਹੁੱਕਾ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਛਬੀਲੇ ਜਿਹੇ ਇਕ ਗੱਭਰੂ ਨੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ: “ਭਈ ਮੁਹਾਣਿਆਂ, ਮੈਂ ਪਾਰ ਜਾਣੈ।” “ਨਾ ਸੁਹਣਿਆ, ਇਹ ਬੇੜੀ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ।”“ਕਿਦ੍ਹੀ ਏ ਫੇਰ?” ਗੱਭਰੂ ... Read more
- [ਕਿੱਸਾ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%b8%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a9%8b%e0%a8%b9%e0%a8%a3%e0%a9%80-%e0%a8%ae%e0%a8%b9%e0%a9%80%e0%a8%82%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%b2/): ਕਿੱਸਾ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਗੁਜਰਾਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਨਵੇਕਲੇ ਜਿਹੇ ਬਾਗ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਟਾਹਲੀਆਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਕੋਈ ਰੋਣਕੀਲਾ ਡੇਰਾ ਉਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ : ਨਵੇਂ ਨਕੋਰ ਤੰਬੂਆਂ ਦੁਆਲੇ ਸ਼ੇਖ ਛਾਪੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਨਾਤਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਾਢਣੀਆਂ ਤੇ ਗਲ ਟੱਲੀਆਂ ਛਣਕਦੀਆਂ, ਅਰਬੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਲਿਸ਼ਕਦੇ ਤੇ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਚਾਈਂ ਚਾਈਂ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਕ ਹਫ਼ਤਾ ਅਜੇ ਨਹੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਅਣਗੌਲੀ ਜਿਹੀ ਥਾਂ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਕੋਰੀ ਰੂਹ ਆ ਮਟਕੀ ਹੈ । ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਸੌਦਾਗਰ-ਬੱਚਾ ਪਿਸ਼ੌਰ ਜਾਂਦਾ ਏਥੇ ਅਟਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਪਰਖਾਂ-ਭਰੀ ਅੱਖ ਨੇ ਏਸ ਥਾਂ ਦੀ ਰਮਣੀਕਤਾ ਜਾਚ ਲਈ। ਇਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ... Read more
- [ਕਿੱਸਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%b8%e0%a8%be-%e0%a8%ae%e0%a8%bf%e0%a8%b0%e0%a8%9c%e0%a8%bc%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%82/): ਕਿੱਸਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਰੁੱਤ, ਵੇਲਾ ਸਵੇਰ ਦਾ, ਝੰਗ ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਮਰਦ ਹਲੀਂ ਗਏ ਹੋਏ, ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਕੰਮੀਂ ਰੁੱਝੀਆਂ, ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਟਾਵਾਂ ਹੀ ਲੰਘਦਾ ਦਿਸਦਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਘਰੋਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਬਸਤਾ ਕੱਛੇ ਮਾਰੀ ਨਿਕਲਦਾ ਵਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਲਟਕਦੀ ਮਟਕਦੀ ਇਕ ਕੁੜੀ, ਰਵਾਂ ਰਵੀਂ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ, ਇਕ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਖੜੋ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰੋਂ ਉਹਦੇ ਜੇਡਾ ਹੀ ਮੁੰਡਾ ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਨਿਕਲਦਾ, ਜਿਉਂ ਓਸੇ ਨੂੰ ਪਿਆ ਉਡੀਕਦਾ ਸੀ: ਤੇ “ਨਾਂਹ, ਨਾਂਹ” ਕਰਦੀ ਕੁੜੀ ਕੋਲੋਂ ਉਹਦਾ ਬਸਤਾ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਸਤੇ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। “ਪਰ ਮਿਰਜ਼ਿਆ ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਬਸਤਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ... Read more
- [ਕਿੱਸਾ ਪੂਰਨ ਭਗਤ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%b8%e0%a8%be-%e0%a8%aa%e0%a9%82%e0%a8%b0%e0%a8%a8-%e0%a8%ad%e0%a8%97%e0%a8%a4/): ਕਿੱਸਾ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ‘ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹਾਂ ! ਮਾਤਾ ਜੀ’ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਤੇ ਸਾਊ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਪੂਰਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਤ੍ਰੇਈ ਮਾਂ ਰਾਣੀ ਲੂਣਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਅਦਬ ਨਾਲ ਸੀਸ ਝੁਕਾ ਕੇ ਕਿਹਾ। ਸਰੂ ਕੱਦ, ਹੱਡ ਪੈਰ ਮੋਕਲੇ, ਤਿੱਖੇ ਨਕਸ਼, ਚੌੜਾ ਮੱਥਾ, ਹਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜਾਦੂ-ਭਰੀ ਖਿੱਚ, ਚਿਹਰੇ ਉਤੇ ਡਲ੍ਹਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਨੂਰ, ਨਿਰਛਲ ਤੇ ਨਿਸਕਪਟ, ਸੱਜਰੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਤਸਵੀਰ ਸੀ । ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਲਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਪੂਰਨ ਜੋ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਪਣੀ ਮਤ੍ਰੇਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਆਇਆ ਸੀ । ਰਾਣੀ ਲੂਣਾਂ ਨੂੰ ਇਉਂ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਪੰਡ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤੀ ਹੋਵੇ। ... Read more
- [ਕਿੱਸਾ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%b8%e0%a8%be-%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%9c%e0%a8%be-%e0%a8%b0%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%b2%e0%a9%82/): ਕਿੱਸਾ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਲੂਣਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਰਮਤਾ ਜੋਗੀ ਨੇ ਅਲਖ ਜਗਾਈ ਤਾਂ ਲੂਣਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਫੜਕ ਪਏ। ਲੂਣਾਂ, ਜਿਹੜੀ ਪਹਿਲਾ ਇਕ (ਪੂਰਨ) ਨਾਥ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਬਖਸਿਸ਼ ਨਾਲ ਬਾਂਝ ਤੋਂ ਮਾਂ ਬਣਨ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਖੀਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ ਪੁੱਤਰ ਖੇਡਣ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਪਈ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸਕੀ ! ‘ਮਹਾਰਾਜ ! ਤੁਸੀਂ ਜੋਗੀ ਲੋਕ ਰਿੱਧੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਬੁੱਝਣ ਤੋਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਮੇਰੀ ਕੁੱਖੋਂ ਕੀ ਜੰਮੇਗਾ ?” ‘ਮਾਤਾ ਜੀ ! ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇਗਾ ? ਇਕ ਬਲੀ ਤੇ ਤੇਜੱਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਦ ਮੇਲੇ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%aa%e0%a9%8d%e0%a8%b0%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%a6-%e0%a8%ae%e0%a9%87%e0%a8%b2%e0%a9%87/): ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਦ ਮੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਨ-ਪਰਚਾਵੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਲੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਹਵਾ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨਦਾਨ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਤੇ ਲੋਕ-ਸਾਹਿੱਤ ਦੇ ਪਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਚਾਵਾਂ ਮਲ੍ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਨ ਪਚਰ, ਬਣ ਠਣ ਕੇ ਦਿਲ ਦੇ ਗੁਭਗੁਭਾਟ ਕੱਢਣ ਲਈ ਹੁੰਮ ਹੁਮਾ ਕੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਲੇ ਤੀਜੇ, ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਦਸਾਂ ਬਾਰਾਂ ਕੋਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਥ ਉੱਤੇ, ਖੂਹ ਦੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਵਾਂਗ, ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੌਕਾਂ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਵਾੜੀ ਹਰੀ ਭਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਮੇਲੇ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਯਕੀਨਨ ... Read more
- [ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%9b%e0%a8%aa%e0%a8%be%e0%a8%b0-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%ae%e0%a9%87%e0%a8%b2%e0%a8%be/): ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦਾ ਇਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਛਪਾਰ । ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਗੁੱਠ ਨੂੰ ਜਿਤਨੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉਤਨੀ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਟਾਹਲੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚੀ ਮਾੜੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਦੋਂ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਚੌਦਸ ਦੇ ਪੂਰਨ ਹੋਏ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਵਿਚ ਟਿੱਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਤੰਬੋਟੀਆਂ, ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਹੱਟੀਆਂ, ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਈ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਦੇ ਚੰਦੋਏ, ਸਰਕਸ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਾਏਬਾਨ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਦੇ ਉਹ ਨਜ਼ਾਰੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ... Read more
- [ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%9c%e0%a8%b0%e0%a8%97-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%ae%e0%a9%87%e0%a8%b2%e0%a8%be/): ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ ਪੈਲ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਜਰਗ ਤਕੜਾ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕ ਜਰਗ-ਪੈਲ ਦਾ ਸਮਾਜ ਬਣਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪੈਲ ਤੇ ਪਿੰਡ ਜਰਗ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੈਲ ਤਹਿਸੀਲ ਤੇ ਕਸਬਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਤੇ ਜਰਗ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਇੱਥੇ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਚੇਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਸ ਦਾ ਮੇਲਾ ਵੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਸੜੀਏ ਜਾਂ ਬਾਹਿੜੀਏ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਬੇਹਾ-ਪਣ’ । ਚੇਤ ਦੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਲਗੁਲੇ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਚੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਬੇਹੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ- ਗਧੇ ... Read more
- [ਜਗਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%9c%e0%a8%97%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%b0%e0%a9%8b%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%a8%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%ae%e0%a9%87%e0%a8%b2%e0%a8%be/): ਜਗਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਜਗਰਾਉਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 14,15,16 ਫੱਗਣ ਨੂੰ ਇਕ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ ਮੁੱਢ ਪੋਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਮਨੋ-ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੌਂਕੀਆਂ ਭਰਨ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਫਕੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਚਰਾਗ ਮਚਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਪੀਰ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਹਾਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪੁੱਛਾਂ ਦਸਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਪੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਸੁਖੀਆਂ ਸੁੱਖਾਂ ਹੁਣ ਤਕ ਬਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮੇਲੇ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤਾਂ ਹਫਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ... Read more
- [ਹੈਦਰ ਸ਼ੇਖ ਦਾ ਮੇਲਾ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b9%e0%a9%88%e0%a8%a6%e0%a8%b0-%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a9%87%e0%a8%96-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%ae%e0%a9%87%e0%a8%b2%e0%a8%be/): ਹੈਦਰ ਸ਼ੇਖ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕੋਟਲਾ ਤੇ ਮਲੇਰ ਦੋ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਲੇਰ-ਕੋਟਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮਲੇਰ ਢਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੋਟਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ । ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੱਛਮ ਦੀ ਗੁੱਠ ਨੂੰ ਖਾਸੇ ਉੱਚੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈਦਰ ਸ਼ੇਖ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਉਤੇ ਉਂਞ ਤਾਂ ਹਰ ਇਕਾਦਸੀ ਨੂੰ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਂ ਸੌਂ ਚੌਂਕੀਆਂ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕ ਪੁਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਨਿਮਾਣੀ ਇਕਾਦਸੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਅੱਗੋਂ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ ਅਜਿਹਾ ਧੜੱਲੇਦਾਰ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਸ ਪਾਸ ਦਸ ਦਸ ਕੋਹ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹਲੂਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਚੌਂਕੀਆਂ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਕੁੱਕੜ ਦੀ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ | Punjab De Festival |](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%a4%e0%a8%bf%e0%a8%89%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%b0-punjab-de-festival/): ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਉਂਜ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪੰਚਮੀਂ, ਸੱਤੋਂ, ਦਸਮੀ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ, ਪੁੰਨਿਆ, ਮੱਸਿਆ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਕਈ ਕਈ ਤਿਉਹਾਰ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰ੍ਹਾ ਚੇਤ ਦੀ ਏਕਮ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾ ਤਿਉਹਾਰ ‘ਨਵਾਂ ਸੰਮਤ’ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੋਂ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਾਟਾਂ ਦਾ ਛੋਲੂਆ, ਕਣਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਤੇ ਹੋਲਾਂ ਭੁੰਨ ਕੇ ‘ਅੰਨ ਨਵਾਂ’ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਦਿਨ ਭੁੰਨੀ ਹੋਈ ਕਣਕ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਦਲੀਆ ਕੱਚੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੇ-ਪੁਜਦੇ ਘਰੀਂ ਖੀਰ ਕੜਾਹ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਗੀਤ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%aa%e0%a9%8d%e0%a8%b0%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%a7-%e0%a8%b2%e0%a9%8b%e0%a8%95-%e0%a8%97%e0%a9%80%e0%a8%a4/): ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਖਾਣ ਹੈ, ‘ਪੰਜਾਬ ਦਿਆਂ ਜੰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਮੁਹਿੰਮਾਂ’ । ਇਹ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ‘ਰੱਬ ਨੇੜੇ ਕਿ ਘਸੁੰਨ’। ਗਾਉਂਦੀ ਨੱਚਦੀ ਜੂਝਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਸਮਝੇ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਖੌਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹਸ-ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਹਸ-ਖੇਡਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ । ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪਤ-ਸਿੰਧੂ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿਚ ਹੀ ਆਬਾਦ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੇਦ ਰਚੇ। ਆਰੀਆਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਸੋਂ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਆਰੀਆਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ ਵਰਗੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਸਨ, ... Read more
- [ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ | Punjab Diya Lok Kheda](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%b2%e0%a9%8b%e0%a8%95-%e0%a8%96%e0%a9%87%e0%a8%a1%e0%a8%be%e0%a8%82-punjab-diya-lok-kheda-2/): ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭਾਗ ਹੈ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਦੇਸ ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖੇਡਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸਾਮਾਨ ਥੋੜ੍ਹਾ, ਨਿਯਮ ਸਾਦਾ ਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਡੌਲ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਬਣਾਏ ਹਨ ਸਗੋਂ ਆਪਣਾ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਭਰਪੂਰ, ਸੁਆਦਲਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਰਸ਼ਿੰਗਾਰ | Haar Shingaar |](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%97%e0%a8%be%e0%a8%b0-haar-shingaar/):   ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਰਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰੱਬ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਰੱਬ ਆਪਣੀ ਕਾਇਨਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ । ਅਸਲ ਵਿਚ ਹਿਸਾਬ ਸਿਰ ਤੇ ਰੀਝ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਾਕ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਬ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਇਕ ਉਰਦੂ ਦਾ ਮਕੂਲਾ ਹੈ :- ਏਕ ਹੁਸਨ ਆਦਮੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਹੁਸਨ ਕਪੜਾ ਲਾਖ ਹੁਸਨ ਜ਼ੇਵਰ, ਕਰੋੜ ਹੁਸਨ ਨਖ਼ਰਾ। ਇਸ ਅਖਾਉਤ ਤੋਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਭਾਗ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ | Punjabi Pehrawa](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%aa%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%b5%e0%a8%be-punjabi-pehrawa/): ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਾਕ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ । ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਨੰਗ-ਧੜੰਗ ਫਿਰਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਦਾ । ਸੁਰਤ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਕਪੜੇ ਮੰਗਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਝੱਗੀ ਤੇ ਕੱਛੀ (ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਘਾਗਰੀ) ਹੈ। ਪੁਸ਼ਾਕ ਦਾ ਲਿੰਗ-ਚੇਤਨਤਾ ਨਾਲ ਬੜਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤਨਤਾ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਨਾਲ ਢਕ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਾਕ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬੜਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਾਕ ਕੇਲੋਂ, ਫਰਵਾਂਹ, ਕੁਸ਼ਾ, ਘਾਹ, ਚਮੜਾ, ਰੇਸ਼ਮ ਤੇ ਉੱਨ ਦੀ ਬਣਾਈ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ ਤੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%b0%e0%a8%b8%e0%a8%ae-%e0%a8%b0%e0%a8%bf%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%9c-%e0%a8%a4%e0%a9%87-%e0%a8%b5%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%ae-%e0%a8%ad/): ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ ਤੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ, ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ, ਜਾਂ ਸੰਸਕਾਰ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਕਾਂ, ਸੱਧਰਾਂ, ਅਰਮਾਨਾਂ ਤੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦੇ ਜਨਮ, ਮਰਨ ਤੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ-ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਝਾਕੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਮੰਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ ਦੇਵਤਾ ਜਲ-ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਜਾਂ ਬੈਸੰਤਰ-ਦੇਵਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਗਵਾਈ ਵਾਸਤੇ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪੰਡਤ, ਪ੍ਰੋਹਤ, ਨਾਈ, ਭਾਈ, ਦਾਈ, ਜਾਂ ਮੁੱਲਾਂ ਮੁਲਾਣੇ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਉਂਞ ਭਾਈਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤੋਰ ਕਈ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਮੰਦਰਾਂ, ... Read more
- [ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%87%e0%a8%a4%e0%a8%bf%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%b8/): ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਨ 1947 ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੀ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਏ : ਲਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਪੰਜਾਬ (ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ) ਪਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੂੰਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਮਨਾ ਤੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਨ 1947 ਤੱਕ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੈ। ਆਰੀਆ ਲੋਕ – ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਉਹ ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਕਦੋਂ, ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਕੇ ਇੱਥੇ ਵਸੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਨਿਸਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ... Read more
- [ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ਪੰਜਾਬ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b8%e0%a8%aa%e0%a8%a4-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%a7%e0%a9%82-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac/): ਸਪਤ-ਸਿੰਧੂ –ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਬ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਉਤੇ ਯੋਗ ਮਾਣ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਰੀਆ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਪਸਾਰਾ ਹੋਇਆ ਬਲਕਿ ਇਹ ਭੀ ਕਿ ਆਰੀਆ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਭੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵੀ ਉੱਚਤਾ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਝ ਕੁ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਰੋਪੜ ਦੀਆਂ ਖੁਦਾਈਆਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਦਾ ਤੋਂ ਹੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਨ, ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਰਾਖਾ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਾੜ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%aa%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a9%9c/): ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਾੜ ਪੰਜਾਬ ਮੈਦਾਨੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਪਹਾੜੀ ਨਹੀਂ। ਚੜ੍ਹਦੇ ਦੀਆਂ ਦੇਸੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਪਹਾੜੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਰਲਾ ਕੇ ਵੱਖਰਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਕਾਂਗੜੇ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਊਨਾ ਤਹਿਸੀਲ ਹੀ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਂਗੜੇ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ-ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਵਾਲਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਧੌਲੀ-ਧਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ । ਧੌਲੀ-ਧਾਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਕਿ ਦਰਿਆ, ਕੁੱਲੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਦਮ ਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%a6%e0%a8%b0%e0%a8%bf%e0%a8%86/): ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਇਸ ਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦੁਆਬਿਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਪੌਣ-ਪਾਣੀ ਬਖਸ਼ੇ ਅਤੇ ਬੜੀ ਖੁਲ੍ਹੀ-ਡੁਲ੍ਹੀ ਉਪਜਾਊ ਤੋਂ ਦਿੱਤੀ, ਉਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਡੋਲ-ਸਰੀਰੇ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਥੇ ਹੀ ਆਰੀਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਉੱਸਰੀ ਤੇ ਉੱਘੜੀ, ਇਥੇ ਹੀ ਪਹਿਲੋਂ ਪਹਿਲ ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਟਿਕ ਕੇ ਆਬਾਦ ਹੋਏ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਰੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਵੇਦ ਆਦਿ ਧਾਰਮਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਗ੍ਰੰਥ ਰਚੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਰੀਆ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬੱਝੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ... Read more
- [ਫੁਲਕਾਰੀ ਕਲਾ | Fulkari Kalla](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ab%e0%a9%81%e0%a8%b2%e0%a8%95%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a9%80-%e0%a8%95%e0%a8%b2%e0%a8%be-fulkari-kalla/): ਫੁਲਕਾਰੀ ਕਲਾ ਪੰਜਾਬ, ਕਲਾ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਜਿੰਨਾਂ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਪਰ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਅੱਗੇ ਇਸ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਬਕਾਇਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਪਰ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਦੇ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਫੁਲਕਾਰੀ ਸਾਡੀ ਲੋਕ-ਕਲਾ ਦਾ ਉਹ ਨਮੂਨਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੀ ਜਿੰਦ-ਜਾਨ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਸ਼ਿਲਪ-ਕਲਾ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕਮਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕਢਾਈ ... Read more
- [ਭਾਰਤ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ad%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%a4-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%9a%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%a4%e0%a8%b0%e0%a8%95%e0%a8%b2%e0%a8%be/):   ਕਾਂਗੜੇ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਮਹਾਨ ਕਲਾ ਨੂੰ ਮਾਣਨ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਜੀਉਂਦੀ ਵਸਤੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ-ਇਕ ਅਜੇਹੀ ਵਸਤੂ ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਲਾ ਉਸ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੀਕ ਉਸ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਾਕਫ਼ੀ ਬੜੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਕਾਂਗੜੇ ਦੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ... Read more
- [ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ad%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%a4-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%86%e0%a8%a7%e0%a9%81%e0%a8%a8%e0%a8%bf%e0%a8%95-%e0%a8%9a%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%a4%e0%a8%b0%e0%a8%95%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a9%80/): ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ   ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਭਾਵੇਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣਾ. ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਨਾਂ ਛੱਡ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ । ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਸਿਖਿਆ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੂਝ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਸਮਕਾਲੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਭਾਵ-ਚਿਤੇਰਿਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਗਾਊਗੁਇਨ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ । ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਠੀਕ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚਣ ਉਤੇ ਉਹ ਇਕ ਉੱਘੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ | Punjabi Boli](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%ac%e0%a9%8b%e0%a8%b2%e0%a9%80-punjabi-boli/): ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ – ਜਿਸ ਸਹਿਜ ਨਾਲ ਗੁਲਾਬ ਦੀ ਪੱਤੀ ਉਤੇ ਤੇਲ ਉਤਰਦੀ ਹੈ, ਤਕਰੀਬਨ ਉਸੇ ਨਾਲ ਬਾਲ- ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ, ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਜੀਆਂ ਤੇ ਸੰਗੀਆਂ-ਸਾਥੀਆਂ ਖਾਸ, ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਬੋਲੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮੁੱਢਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚਾ ਖਾਸ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਤ ਅੱਗੋਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇ ਸੰਗੀਆਂ-ਸਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦਾ ਇਹ ਅਮਲ ਸਦਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਆਪ-ਬੀਤੀ ਤੋਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਗ-ਬੀਤੀ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਅਧਿਐਨ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%a4-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a9%b0%e0%a8%aa%e0%a9%82%e0%a8%b0%e0%a8%a8-%e0%a8%85%e0%a8%a7/): ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਅਧਿਐਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮਿਥ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਬੂਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਹੱਦਾਂ ਮੁੱਢ ਕਦੀਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਦਲਦੀਆਂ ਚਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਰਿਗ ਵੇਦ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ-ਸਿੰਧੂ, ਵਿਤਸਤਾ (ਜਿਹਲਮ), ਅਸਕਨੀ ਜਾਂ ਚੰਦਰਭਾਗਾ (ਝੋਨਾਂ), ਪਰੂਸ਼ਨੀ (ਰਾਵੀ), ਵਿਪਾਸਾ (ਬਿਆਸਾ), ਸ਼ਤਦ (ਸਤਲੁਜ) ਅਤੇ ਸਰਸੁਤੀ (ਜੋ ਹੁਣ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ) ਸਿੰਜਦੀਆਂ ਸਨ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ’ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ ਆਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਕਬੀਲੇ ਜਾਂ ਪੰਚ-ਜਨ-ਆਣੂ, ਪੁਰੂ, ਭਰਤ, ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਤੁਰਵਾਸੂ ਆਬਾਦ ... Read more
- [ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%86%e0%a8%a7%e0%a9%81%e0%a8%a8%e0%a8%bf%e0%a8%95-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%95%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%a4%e0%a8%be-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%aa%e0%a8%b9/): ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ 1901 ਈ: ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਕਾਲ-ਖੰਡ “ਆਧੁਨਿਕ “ਕਾਲ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ, ਰੂਪ ਤੇ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਤੇ ਨੁਹਾਰ ਆਦਿ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਫਲ ਸਰੂਪ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਪੈ ਕੇ ਅਗ੍ਰਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਤਤਕਾਲੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਫਲ ਸੀ। 1849 ਈ: ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਉਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਜਾਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮਹਿਕਮਾ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ: ਦੂਜਾ ਦੌਰ (ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ, ਬੌਧਿਕ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ)](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%95%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%a4%e0%a8%be-%e0%a8%a6%e0%a9%82%e0%a8%9c%e0%a8%be-%e0%a8%a6%e0%a9%8c%e0%a8%b0-%e0%a8%aa%e0%a9%8d%e0%a8%b0/): ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ: ਦੂਜਾ ਦੌਰ (ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ, ਬੌਧਿਕ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ) ਪ੍ਰੋ . ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (1905-1978) ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੱਜੋ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ “ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਕਾਵਿਧਾਰਾ” ਦਾ ਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ ਕਿ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਤੌਰ ਕਵੀ ਕਿੰਨੀ ਮਾਨ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਦਸ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ :- ਸਾਵੇ ਪਤਰ (1936) ਕਸੁੰਭੜਾ (1939), ਅਧਵਾਟੇ (1944) ਕਚ ਸਚ (1950) ਆਵਾਜ਼ਾਂ (1954) ਵੱਡਾ ਵੇਲਾ (1958), ਜੰਦਰੇ (1964), ਜੈਮੀਰ (1968), ਨਾਨਕਾਇਣ (ਮਹਾਕਾਵਿ), ਬੂਹੇ (1977) । ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਸ਼ੈ-ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ (ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਕਾਵਿਧਾਰਾ)](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%95%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%a4%e0%a8%be-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%a4%e0%a9%80%e0%a8%9c%e0%a8%be-%e0%a8%a6%e0%a9%8c%e0%a8%b0-%e0%a8%aa/): ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ (ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਕਾਵਿਧਾਰਾ) ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ “ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ” ਕਾਵਿ-ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਗਠਨ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹਨ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਅਸਤਿੱਤਵ-ਵਾਦ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦਾ ਭੈਅ, ਬੇਯਕੀਨੀ, ਇਕੱਲਤਾ, ਕੁੰਠਾ ਆਦਿ ਅੰਸ਼ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦੌਰ (ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ)](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%95%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%a4%e0%a8%be-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%9a%e0%a9%8c%e0%a8%a5%e0%a8%be-%e0%a8%a6%e0%a9%8c%e0%a8%b0-%e0%a8%a8/): ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦੌਰ (ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ) ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਹੁਣ ਦਾ ਕਾਲ ਖੰਡ “ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ” ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ-ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਗਠਨ ਪਿਛੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਕਾਵਿ- ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੋਂਦਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਵਿਗਠਨ ਪਿਛੋਂ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ “ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ” ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲ ਖੰਡ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਸੰਕਲਪ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ-ਸੋਮੇ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਨੇਕ- ਸੰਕਲਪੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਸਰਬਸਾਂਝੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੱਸ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ... Read more
- [ਨਵ-ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਾਵਿਧਾਰਾ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%a8%e0%a8%b5-%e0%a8%b0%e0%a8%b9%e0%a9%b1%e0%a8%b8%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%95%e0%a8%be%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%a7%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%be/): ਨਵ-ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ (1925 ) ਡਾ ਨੇਕੀ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਨਵ-ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਕਵੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਚਰਣ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ-ਬੋਧ ਤੇ ਨਵੇਂ ਭਾਵ-ਬੋਧ ਦੇ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਜੋ ਨਵਾਂ ਅਨੁਭਵ/ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਜੋ ਨਵੀ ਰੂਪ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਕਾਵਿ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵਰੂਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਹਰ ਵਿਚ ਹਨ। ਇਸ ਯੁਗ ਬਿਰਤੀ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਡਾ . ਨੇਕੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰਹੱਸ-ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਨਵਰੂਪਣ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਨੇਕੀ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਲੋਕ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਉਭਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਰੰਗ ਹੈ ਤੇ ਨਿਵੇਕਲਾ ਢੰਗ ਹੈ। ਨੇਕੀ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ | Punjabi Novel |](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%b5%e0%a8%b2-punjabi-novel/): ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਨਾਵਲ (ਉਪਨਿਆਸ) ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲ ਵਿਚ ਜੋ ਮਹੱਤਵ ਮਹਾਕਾਵਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਉਹੋ ਮਹੱਤਵ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਸਮਾਜ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜਟਿਲ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਅਜੇਹੇ ਰੂਪਾਕਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਜੋ ਜੀਵਨਗਤ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰ ਸਕੇ, ਅੱਜ ਦੀ ਇਹ ਨਾਵਲ-ਕਲਾ ਇਸ ਲੋੜ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਾਵਲ ਦੀ ਉਪਜ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਫਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਉਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਸਾਹਿਤ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਉਤੇ ਪੱਛਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪੱਛਮ ... Read more
- [ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%86%e0%a8%a7%e0%a9%81%e0%a8%a8%e0%a8%bf%e0%a8%95-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%a8%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%95%e0%a9%80-%e0%a8%95%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%a3/): ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ  ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ “ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ” ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਘਟਨਾ ਹੈ । ਕਹਾਣੀ, ਕਥਾ, ਬਿਰਤਾਂਤ, ਬਾਤ ਆਦਿ ਕਥਾਤਮਕ ਰੂਪ ਭਾਵੇਂ ਆਦਿ ਕਾਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਕਾਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਅਜੋਕੀ ਹੁਨਰੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ । ਗਲਪ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਕ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਜੋ ਵਿਕਾਸ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਹ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ । ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਇਹ ਨਿੱਕੀ-ਕਹਾਣੀ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੇ ... Read more
- [ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%86%e0%a8%a7%e0%a9%81%e0%a8%a8%e0%a8%bf%e0%a8%95-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%9f%e0%a8%95/): ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਸ੍ਰਵ ਕਾਵਿ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਾਵਿ (ਨਾਟਕ) ਨਾਟ, ਰਾਸਧਾਰੀਏ, ਭੰਡ, ਨਕਲੀਏ, ਮਰਾਸੀ ਤੇ ਡੂੰਮ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਰਾਜਾ ਸ੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਜਾਂ ਹਾਸੇ ਭਰੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਨਿਯਮਬੱਧ (ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਕਲਾ ਪੱਖੋਂ) ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਟਕ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ । ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਦੀ ਉਮਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨੀ ਕਲਾ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ, ਵਾਰਤਾਲਾਪ, ਕਵਿਤਾ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਗਾਰ, ਸਾਂਗ,ਭੂਸ਼ਣਾਂ, ਨਾਚਾਂ ਤੇ ... Read more
- [ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%86%e0%a8%a7%e0%a9%81%e0%a8%a8%e0%a8%bf%e0%a8%95-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%a4%e0%a8%95/): ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਾਰਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਢੇਰ ਚਿਰ ਮਗਰੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਆਭਾਸ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ-ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਉਦਭਵ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ । ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ-ਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ “ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਲਈ ਜਿਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇ ਜਿਸ ਨਿਜ਼ਾਮ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਜਿਸ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੀਮਤ-ਪ੍ਰਬੰਧ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਧੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਆਵਸ਼ਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ... Read more
- [ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%9a-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%b9%e0%a8%bf/): ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਰਮਸ਼ੀਲ ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀਪ੍ਰਸਤ ਜਨ-ਸਮੁਦਾਇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦਾ-ਰਸਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁਹਜਮਈ ਰੰਗੀਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਚਮਕਣ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚਲੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬਦਸਤੂਰ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਵਿਭਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੇ ਯਾਤਰਾ-ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਦਿ ਉਭਰੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤਿਕ ਪਰਿਚੈ ਏਥੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ : ਡਾ. ਗੁਰਮੇਲ ... Read more
- [ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a8%be%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%a4%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a9%80-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%a4/): ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਨ 1947 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਹਾਲੀ ਤੱਕ ਕੋਈ ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉਥੇ ਮਾਨਯੋਗ ਤੇ ਗੌਰਵਮਈ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਸਾਂਝ ਤੇ ਇਕਸੁਰਤਾ ਹੈ ਉਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਸੰਵੇਦਨਾ ਸਿਰਜਨਾ ਲਈ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ, ਖਿਆਲਾਂ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸਾਹਿਤਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ... Read more
- [ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ | Punjabi Kavita](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%85%e0%a8%9c%e0%a9%8b%e0%a8%95%e0%a9%80-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%95%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%a4%e0%a8%be-punjabi-kavita/): ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ | Punjabi Kavita ਇਕ ਉੜੀਆ ਕਵੀ ਦਾ ਆਖਣਾ ਹੈ : ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਦੀ ਦੇ ਭੰਵਰ ਵਿਚ ਇਕ ਫੁੱਲ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਇਕ ਤੇਜਸਵੀ ਫੁੱਲ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਫੁੱਲ । ਝੱਲੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੇ ਹੇਠ ਚੁੰਮਦਾ ਹੈ ਇਕ ਪੱਤਾ, ਇਕ ਹਰਿਆ ਪੱਤਾ, ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਪੱਤਾ । ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਵੇਲ ਉਤੇ ਇਕ ਕਲੀ ਖਿੜੀ ਉਹ ਕਲੀ ਚਾਨਣ ਦੀ। ਜੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਪਜ ਉਤੇ ਢੁਕਾਇਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਤੇ ਢੁਕਦੀ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਜਾਨ ਵਿਚ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਇਕ ਜੁਰਅਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠ ਚੁੰਮੇ ਹਨ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ | ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਸਬੇ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%87%e0%a8%a4%e0%a8%bf%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%b8%e0%a8%95-%e0%a8%a4%e0%a9%87-%e0%a8%a7%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%ae%e0%a8%bf/): ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ | ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਸਬੇ  ਜਿਵੇਂ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਇਤਨੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਭਰਪੂਰ ਹਨ ਜਿਤਨੀ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ। ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਥੇ ਆਉਣ ਪਰ ਵਸੇ। ਫੇਰ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਨਵੇਂ ਲੋਕ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ, ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਬਣੇ, ਨਵੇਂ ਟਿਕਾਣੇ ਉਸਰੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਸੀ, ਧਾਰਮਕ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਦਲਾ- ਬਦਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਪਸਰੇ, ਤਾਂ ਥਾਉਂ ਥਾਈਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ... Read more
- [ਗੁਰੂ, ਸੰਤ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵਿ ਧਾਰਾ | Guru Sant te Suffi Kav Dhara](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%b8%e0%a9%b0%e0%a8%a4-%e0%a8%a4%e0%a9%87-%e0%a8%b8%e0%a9%82%e0%a8%ab%e0%a8%bc%e0%a9%80-%e0%a8%b0%e0%a8%b9%e0%a9%b1%e0%a8%b8%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%a6/): ਗੁਰੂ, ਸੰਤ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵਿ ਧਾਰਾ | Guru Sant te Suffi Kav Dhara  ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ, ਸੰਤਾਂ, ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਰੁਚੀਆਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉਤੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉਤੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ ਉਹ ਅਤਿਅੰਤ ਡੂੰਘਾ, ਸਥਾਈ ਤੇ ਨਰੋਆ ਹੈ। ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਚਲਦੀ ਆਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ... Read more
- [ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ  (1173-1266 ਈ : ) | Baba fareed Ji](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a8%be-%e0%a8%ab%e0%a8%b0%e0%a9%80%e0%a8%a6-%e0%a8%9c%e0%a9%80-1173-1266-%e0%a8%88-baba-fareed-ji/): ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ  (1173-1266 ਈ : ) | Baba fareed Ji ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫੌਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਭਾਰਤਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵਾਹ ਨਵੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਤੋਰ ਤੇ ਤੁਰਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਐਸੀਆਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਨੇ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਸਲੂਕ ਤੋਂ ਸਤੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਦੁੱਖ ਨਾ ਮਨਾਇਆ। ਬਦੇਸੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਲੜੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਨਵੀਆ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਵਰਤਣ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਕੁਝ ਝੱਖੜ ਲੰਘ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਟਿਕਾਅ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ | Guru Nanak Dev Ji](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a8%95-%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b5-%e0%a8%9c%e0%a9%80-guru-nanak-dev-ji/): ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ (1469-1539 ਈ : ) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਦੁੱਤੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਅਤਿਅੰਤ ਕੀਮਤੀ ਭਾਗ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵਰਗੇ ਸਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਉਪਜਾਊ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ । ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਾਯੂ-ਮੰਡਲ ਕਈਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ-ਵਧਾਊ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਸ ਸਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਵਡਮੁੱਲੇ ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਫੁਲ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ... Read more
- [ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ (1538-1599 ਈ  )](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%be%e0%a8%b9-%e0%a8%b9%e0%a9%81%e0%a8%b8%e0%a9%88%e0%a8%a8-1538-1599-%e0%a8%88/): ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ,(1538-1599 ਈ : ) ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਵਸਨੀਕ, ਅਕਬਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ । ਇਹ ਵੀ ਰੱਬ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬੜੇ ਧੜੱਲੇਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਖਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਪਈ, ਬਾਕੀ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ, ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਤੇ ਦੀਨੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੋਂ ਉਹ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸ਼ੇਖ ਬਹਿਲੋਲ ਪਾਸੋਂ ਰੂਹਾਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਬਿਬੇਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਬੜੀ ਨਿਸਚਿਤਤਾ ਨਾਲ ਰੂਹਾਨੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਤੇ ਭੇਖੀ ਦੀਨ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ... Read more
- [ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ad%e0%a8%be%e0%a8%88-%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a8%a6%e0%a8%be%e0%a8%b8-%e0%a8%9c%e0%a9%80/): ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ (1551-1629 ਈ : ) ਗੁਰੂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਸੰਗਠਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਕਾ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬੂਲਿਆ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੀਸਰੇ ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਰਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਝੁਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਜੀਉਣ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਅਵਸਰ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ-ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ... Read more
- [ਬਾਬਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a8%be-%e0%a8%ac%e0%a9%81%e0%a9%b1%e0%a8%b2%e0%a9%8d%e0%a8%b9%e0%a9%87-%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%be%e0%a8%b9/): ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ (1680-1758 ਈ:) ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿਚਾਰਵਾਨਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਜੋ ਰਾਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਾਰਾਸ਼ਿਕੋਹ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇਕ ਸੱਚਾ ਮਜ਼ਹਬ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਕੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਦਸ ਦਿੱਤੇ । ਇਸ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਾਹ ਅਨਾਇਤ ਕਾਦਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੂਫੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ... Read more
- [ਲੋਕ ਨਾਚ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b2%e0%a9%8b%e0%a8%95-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%9a/): ‘ਲੋਕ-ਨਾਚ’ ਉਹ ਨਾਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕੀ ਨੱਚਦੇ ਹੋਣ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕੀ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਸੱਧਰਾਂ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਲਵਲੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਣ। ਲੋਕ-ਨਾਚ, ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਸਹੀ ਦਰਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਤਰੰਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਉਛਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਤਰੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਦਿ ਕਾਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਮੁੱਢਲੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰਾ ਵੱਖਰਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਮ ... Read more
- [ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਦੀ ਦੋਸਤੀ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ad%e0%a8%97%e0%a8%a4-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%a4%e0%a9%87-%e0%a8%b8%e0%a9%81%e0%a8%96%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b5-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a9%8b%e0%a8%b8%e0%a8%a4/): ਸੰਨ 1930 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਦਿਨ : ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ ਸੁਖਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਆਈ ਤਾਜ਼ੀ ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਔਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਉਹ (ਭਗਤ ਸਿੰਘ) ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਥੀ ਸੁਖਦੇਵ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਵਾ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਰਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ। ਪਰ ਇੰਨਾ ਕੁਝ ... Read more
- [ਸ਼ਹੀਦੇ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%b9%e0%a9%80%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%8f-%e0%a8%86%e0%a8%9c%e0%a8%bc%e0%a8%ae-%e0%a8%ad%e0%a8%97%e0%a8%a4-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%ad%e0%a8%be%e0%a8%b0/): ਵਤਨ ਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਉਹ ਬੇਟੇ ਜੋ ਆਜ਼ਾਦੀ-ਏ- ਵਤਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਵਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹੀਦ ਸਦਾ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੌਮ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ, ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚ, ਸਮਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਪਰ ਲਾ ਕੇ ਉੱਡ ਜਾਏ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਣ ਭਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਗੁਆਚਦੀਆਂ। ਨਾ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦਾਂ ਭੁੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਮਿਟਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਢੇ ਤੇਈ ਸਾਲ ਦਾ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬ ਲਿਆਉਣ ਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਬਣਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝਾ ਗਿਆ। ਵਤਨ ਲਈ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ... Read more
- [ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ-ਨਾਚ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%b2%e0%a9%8b%e0%a8%95-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%9a/): ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੌਸਮ ਰੰਗੀਲੇ ਤੇ ਸੁਹਾਉਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਅਤਿ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦੀ ਸਰਦੀ ਇਸ ਦੀ ਵੱਸੋਂ ਦੀ ਸਹਿਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਹਿਲਹਾਉਂਦੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁੰਢੀਆਂ ਬੂਰੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਚੌੜੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ, ਤਕੜੇ ਡੌਲੇ ਅਤੇ ਗੁੰਦਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦਿਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਪੱਧਰੀ ਤੇ ਸਾਫ ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਸਾਫ ਬਣਾਇਆ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਦਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਅੱਡਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ... Read more
- [ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਲੋਕ-ਨਾਚ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b9%e0%a8%b0%e0%a8%bf%e0%a8%86%e0%a8%a3%e0%a9%87-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%b2%e0%a9%8b%e0%a8%95-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%9a/): (ੳ) ਫਾਗ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ‘ਫਾਗ’ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਭਰ ਨਾਚ ਗਾਣੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਹੋਲੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਰਿਆਣਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਹ ‘ਧੁਲਹੰਡੀ’ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਬੜੀ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੜੀ ਧੂੜ ਉੱਡਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਝੜ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਕੌਂਪਲਾਂ ਮੁੜ ਫੁੱਟ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਗਾਣੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਤੀਵੀਂਆਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਾਜ ... Read more
- [ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੇ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%b9%e0%a9%80%e0%a8%a6-%e0%a8%ad%e0%a8%97%e0%a8%a4-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%b2%e0%a8%bf%e0%a8%96%e0%a8%a4%e0%a8%be/): ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਨ 1931 ਦੀ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫ਼ਾਂਸੀ। ਦਾ ਫੰਦਾ ਚੁੰਮ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਅਣਖ, ਦਲੇਰੀ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਪਰਚਮ ਲਹਿਰਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਤਾਂ ਚੇਤੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਨਿਵਾਸੀ ਐਡਵੋਕੇਟ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਨੇ ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਨੂੰ ‘ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ (ਵਾਲਨਟ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ... Read more
- [ਮੈਂ ਨਾਸਤਕ ਕਿਉਂ ਹਾਂ ? ਭਗਤ ਸਿੰਘ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ae%e0%a9%88%e0%a8%82-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%b8%e0%a8%a4%e0%a8%95-%e0%a8%95%e0%a8%bf%e0%a8%89%e0%a8%82-%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%ad%e0%a8%97%e0%a8%a4-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0/): ਮੈਂ ਨਾਸਤਕ ਕਿਉਂ ਹਾਂ ? (5, 6 ਅਕਤੂਬਰ,1930) (4 ਅਕਤੂਬਰ, 1930 ਨੂੰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਭੋਗ ਕੇ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿਚ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬੇ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਸੰਘਿਆਂ ਮਦਦਗਾਰ ਸਨ। ਲੇਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਹੈ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਤਰਕ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਉਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਂ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ... Read more
- [ਉਰਦੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%89%e0%a8%b0%e0%a8%a6%e0%a9%82-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a9%80-%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%ac%e0%a8%a6-%e0%a8%95%e0%a9%8b%e0%a8%b8%e0%a8%bc/): ਉਰਦੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਆਬ : (ਫ਼) ਪਾਣੀ,ਜਲ,ਦਰਿਆ,ਚਮਕ ਦਮਕ ਆਬ ਪਾਸ਼ੀ : (ਫ਼) ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ, ਸਿੰਜਣਾ ਆਬ-ਏ- ਬਕ਼ਾ : (ਫ਼, ਅੰਮ੍ਰਿਤ,ਆਬ-ਏ-ਹਯਾਤ ਅ) ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਆਬ-ਏ-ਜੂ/ ਆਬ ਜੂਏ : (ਫ਼) ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਬ ਦੀਦਾ : (ਫ਼) ਰੋਣ ਹੱਕਾ,ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਹੋਣ ਆਬ-ਏ-ਜ਼ਰ : (ਫ਼, ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਅ) ਸੁਨਹਿਰਾ ਪਾਣੀ ਆਬ-ਏ-ਜ਼ੁਲਾਲ : (ਫ਼) ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ,ਠੰਡਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ,ਨਸੋਤਰ ਪਾਣੀ ਆਬ-ਏ-ਜ਼ਮਜ਼ਮ : (ਫ਼, ਮੱਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਕ ਅ) ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਪਾਣੀ,ਜਿਸ ਦੀ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿਚ ਖਾਸ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਆਬਸ਼ਾਰ : (ਫ਼) ਝਰਨਾ ਆਬਗੀਨਾ : (ਫ਼) ... Read more
- [ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੇ ਪਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%95%e0%a8%be%e0%a8%b2-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%aa%e0%a8%b0%e0%a8%ae%e0%a9%81%e0%a9%b1%e0%a8%96-%e0%a8%b8%e0%a8%b0%e0%a9%8b%e0%a8%a4/): ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਰੋਤ ਉਪਲਬਧ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮੌਲਿਕ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਰੋਤ, ਸਹਾਇਕ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇਰੇ ਵਿਆਖਿਆ ਭਰਪੂਰ ਸਰੋਤ । ਮੌਲਿਕ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਬਿਰਤਾਂਤ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਲਿਖਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ । ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦੇ ... Read more
- [ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੱਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%a4%e0%a8%a8-%e0%a8%b8%e0%a8%ae%e0%a9%87%e0%a8%82-%e0%a8%a4%e0%a9%8b%e0%a8%82-%e0%a8%b2%e0%a9%88-%e0%a8%95%e0%a9%87-%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82/): ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੱਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲੋਂ ਨੀਅਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੂਗੋਲਕ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪਰ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੱਦਾਂ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਭੂਗੋਲਕ ਹੱਦਾਂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭੂਗੋਲਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਾਤ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a8%95-%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b5-%e0%a8%9c%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%b8%e0%a8%ae%e0%a9%87%e0%a8%82-%e0%a8%aa%e0%a9%b0/): ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਾਤ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਫੜਾ-ਦਫ਼ੜੀ ਵਾਲੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਲੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਵਸਥਾ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਬਹਿਲੋਲ ਲੋਧੀ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ । ਇਸ ਨੇ 1489 ਈ. ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਨੇ 1517 ਈ. ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਲੋਧੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 1526 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਲੋਧੀ ਹਾਕਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਕ ਤਾਕਤ ਖੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਸਾਰਾ ਪੰਜਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਪੰਜਾਬ ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a8%95-%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b5-%e0%a8%9c%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%9c%e0%a9%80%e0%a8%b5%e0%a8%a8-%e0%a8%ac%e0%a8%bf/): ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਕਾਲੀ ਜਾਂ ਨਿਕਟ-ਸਮਕਾਲੀ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਸਰੋਤ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 70-80 ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਲਿਖਤ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਪਲਭਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਨਮ-ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਭਰਮ-ਜਾਲ ਵਿਚ ਐਸਾ ਫਸੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਮੰਨ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a8%95-%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b5-%e0%a8%9c%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%b5%e0%a8%bf%e0%a8%9a%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%a7/): ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਰਚਾਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਪੀ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੌਰਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਨ । ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਿਆਂ ਕੀਤਾ। ਕਿਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਬਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਿਖਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਗੋਸ਼ਟ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a8%95-%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b5-%e0%a8%9c%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b1%e0%a8%a7%e0%a8%be%e0%a8%82/): ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਕਾਜ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਸਿੱਧ ਜਾਂ ਨਾਥ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਇਕ ਪੂਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਚਨਾ ਸਿੱਧ ਗੋਸ਼ਟ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਹੇਠ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਗੋਸ਼ਟ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸਿੱਧਾਂ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਨਾਥਾਂ ਨੂੰ ਤੀਜੇ ਨਾਂ ਜੋਗੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਇਕੋ ਹੀ ਸੰਪਰਦਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਨਾਥ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਾਲਕ, ਸਿੱਧ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਰੀਰ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ (1539-1552 ਈ . )](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%85%e0%a9%b0%e0%a8%97%e0%a8%a6-%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b5-%e0%a8%9c%e0%a9%80-1539-1552-%e0%a8%88/): ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਸੀ । ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਈ ਫੇਰੂ ਦੇ ਘਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਪਿੰਡ ਮੱਤੇ ਦੇ ਸਰਾਏ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਾਏ ਨਾਗਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵਿਖੇ 31 ਮਾਰਚ, 1504 ਈ. ਨੂੰ ਹੋਇਆਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਗਰੀਬੀ ਵਾਲੀ ਹੀ ਸੀ । ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਸਰਾਏ ਨਾਗਾ ਤੋਂ ਹਰੀ ਕੇ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਕੇ ਤੋਂ ਖਡੂਰ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ।ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਦੀ ਸਪੁਤਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬੀਬੀ ਖੀਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ... Read more
- [ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ (1574-1581 ਈ.)](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a9%8d%e0%a8%b0%e0%a9%80-%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%ae-%e0%a8%a6%e0%a8%be%e0%a8%b8-%e0%a8%9c%e0%a9%80-1574-1581-%e0%a8%88/): ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਠਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ 25 ਅੱਸੂ ਸੰਮਤ 1591 ਬਿ. ਮੁਤਾਬਕ 24 ਸਤੰਬਰ, 1534 ਈ. ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹਰੀ ਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬੀਬੀ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਜਾਂ ਦਯਾ ਕੌਰ ਸੀ । ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਨਕੇ ਬਾਸਰਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਸਨ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਸੀ । ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜੀ ਆਪ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ-ਪੋਸ਼ਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਨੀ ਨੇ ਪਿੰਡ ਬਾਸਰਕੇ ਵਿਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ (1581-1606 ਈ . )](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%85%e0%a8%b0%e0%a8%9c%e0%a8%a8-%e0%a8%a6%e0%a9%87%e0%a8%b5-%e0%a8%9c%e0%a9%80-1581-1606-%e0%a8%88/): ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਬਣੇ ਅਤੇ 1606 ਈ. ਤੱਕ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਅਖ਼ੀਰ 25 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗੁਰਿਆਈ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸੰਨ 1606 ਈ. ਵਿਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀ ਗਏ ਸਨ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੂਰੇ ਸਿੱਖੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ । ਵੱਡੇ ਦੋ ਸਪੁੱਤਰ ਪਿਰਥੀ ਚੰਦ ਜੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੇ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ  (1604-1644 ਈ.)](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%b9%e0%a8%b0%e0%a8%bf%e0%a8%97%e0%a9%8b%e0%a8%ac%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%a6-%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%ac-%e0%a8%9c%e0%a9%80-1604-1644/): ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਾਤ :  ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਕਟਮਈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਫਿਰਕੂ ਨੀਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰਿਆਈ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਤਖਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਨ ਉਪਰੰਤ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਿਆਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਖੁਸਰੋ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸ਼ਹਿਜਾਦਾ ਖੁਸਰੋ ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਹਾਰ ਖਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਇਹੀ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ (1644-1661 ਈ .)](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%b9%e0%a8%b0%e0%a8%bf-%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%87-%e0%a8%9c%e0%a9%80-1644-1661-%e0%a8%88/): ਸ਼੍ਰੀ  ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਮਾਘ, ਸੰਮਤ 1686 ਬਿ. ਮੁਤਾਬਕ 30 ਜਨਵਰੀ, 1630 ਈ. ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਸੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ । ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਜੀ ਸੀ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਭਰੀ ਜਾਂ ਬਸੀ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਏ ਸਨ । ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਧੀਰ ਮੱਲ ਜੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ । ਧੀਰ ਮੱਲ ਗੁਰਗੱਦੀ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਹਰਿਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ (1661-1664 ਈ .)](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%b9%e0%a8%b0%e0%a8%bf%e0%a8%95%e0%a8%b0%e0%a8%bf%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a8%a8-%e0%a8%9c%e0%a9%80-1661-1664-%e0%a8%88/): ਗੁਰੂ ਹਰਿਕਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਆਪ ਸੱਤਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ । ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਾਮ ਰਾਇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਸਨ । ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੋ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ । ਇਹ ਸਨ : ਧੀਰ ਮੱਲ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ । ਧੀਰ ਮੱਲ ਵੱਡੇ ਸਨ । ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਸੱਤਵੀਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿ ਰਾਇ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਧੀਰ ਮੱਲ ਨਾਰਾਜ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੁੱਸ ਕੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਆ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ । ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ (1664-1675 ਈ .)](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%a4%e0%a9%87%e0%a8%97-%e0%a8%ac%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%a6%e0%a9%81%e0%a8%b0-%e0%a8%9c%e0%a9%80-1664-1675-%e0%a8%88/): ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 1664 ਈ. ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1675 ਈ. ਤੱਕ ਦਾ ਸੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਆਪਣਾ ਅੱਠ ਪੀੜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਤਹਿ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ । ਪਿੱਠ ਭੂਮੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪਾਸ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਕ ਗ੍ਰੰਥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ), ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ (ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ), ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਣੈ ਦਾ ਪਰਤੀਕ (ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ), ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ । ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਬੂਬ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਅਸਹਿ ਝਟਕਾ ਸਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ (1675-1708 ਈ .)](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%97%e0%a9%8b%e0%a8%ac%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%a6-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%9c%e0%a9%80-1675-1708-%e0%a8%88/): ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ 1675 ਈ. ਵਿਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1708 ਈ. ਤੱਕ ਗੁਰਿਆਈ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਏ ਸਨ । ਪਹਿਲਾ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ । ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਅਧਿਕਾਰੀ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅੱਛੇ ਸਬੰਧ ਸਨ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਆਂਢੀ ਰਿਆਸਤਾਂ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%97%e0%a9%8b%e0%a8%ac%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%a6-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%9c%e0%a9%80-%e0%a8%85%e0%a8%a4%e0%a9%87-%e0%a8%89%e0%a8%a8/): ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1675 ਈ. ਵਿਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਾਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਵਾਚ ਲੈਣਾ ਅਤੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੋਇਆ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ । ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਨਿਰਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬ ਸੀ । ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭੂਗੋਲਕ ਖੇਤਰ ਦਰਿਆ ਜਿਹਲਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਾ ਸੀ । ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ... Read more
- [ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ - ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%97%e0%a9%8b%e0%a8%ac%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%a6-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%9c%e0%a9%80-%e0%a8%86%e0%a8%a8%e0%a9%b0%e0%a8%a6%e0%a8%aa/): ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗੁਰਿਆਈ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਜੱਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ‘ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਨਾਟਕ” ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਖੇਪ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਨਾਟਕ’ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ : “ਰਾਜ ਸਾਜ ਹਮ ਪਰ ਜਬ ਆਯੋ ॥ ਜਥਾ ਸਕਤ ਤਬ ਧਰਮ ਚਲਾਯੋ । ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਬਨ ਖੇਲ ਸਿਕਾਰਾ । ਮਾਰੇ ਰੀਛ ਰੋਝ ਝੰਖਾਰਾ ।” ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਦਮ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ । ਉਕਤ ਤੁਕਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ “ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ... Read more
- [ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%96%e0%a8%be%e0%a8%b2%e0%a8%b8%e0%a8%be-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%a5-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%b8%e0%a8%be%e0%a8%9c%e0%a8%a8%e0%a8%be/): ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਯੁਗ-ਪਲਟਾਊ ਘਟਨਾ ਸੀ । ਇਸ ਨੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿਰਫ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਜੱਥੇਬੰਦਕ ਪਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਹੀ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਸਨ ਸਗੋਂ ਸਿੱਖ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚ ਵੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਇਸ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕੌਮੀ-ਪਛਾਣ ਵੀ ਪਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਇਕ ਐਸਾ ਮੋੜ ਕੱਟਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਜ ... Read more
- [ਖਾਲਸੇ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%96%e0%a8%be%e0%a8%b2%e0%a8%b8%e0%a9%87-%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%b2%e0%a9%9c%e0%a8%be%e0%a8%88%e0%a8%86%e0%a8%82/): ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਇਕ-ਰੂਪਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਉੱਥੇ ਉਹ ਇਕ ਮਰਯਾਦਾ ਤਹਿਤ ਹਥਿਆਰ-ਬੰਦ ਵੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ । ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਖਾਲਸਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਬਿਲਕੁਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ । ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਖਾਲਸਾ ਹੋਣਾ ਸੀ । ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਾਤ-ਗੋਤ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਕੀਦਾ ਅਤੇ ਸੋਚ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਣ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ-ਬੰਦ ਅਤੇ ਘੋੜਸੁਆਰ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ... Read more
- [ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%b8%e0%a9%8d%e0%a8%b0%e0%a9%80-%e0%a8%97%e0%a9%81%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%97%e0%a9%8b%e0%a8%ac%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%a6-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%9c%e0%a9%80-%e0%a8%a6/): ਮੁਕਤਸਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੀ ਜੰਗ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਖੀਰਲੀ ਜੰਗ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਸਰਹਿੰਦ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜੀਰ ਖ਼ਾਨ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗਹਿਗੱਚ ਲੜਾਈ ਸੀ । ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ਸੀ । ਇਹ ਲੜਾਈ 30 ਪੋਹ, ਸੰਮਤ 1762 ਬਿ. ਮੁਤਾਬਕ 14-15 ਜਨਵਰੀ, 1706 ਈ. ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਾਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ... Read more
- [ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ : ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਦਗਾਰਾਂ | Baba Banda Singh Bahadur |](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a8%be-%e0%a8%ac%e0%a9%b0%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%ac%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%a6%e0%a8%b0-%e0%a8%aa%e0%a9%8d%e0%a8%b0%e0%a8%ae/): ਕਸ਼ਮੀਰ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਕਾਸ਼ਮੀਲੋ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨੰਤ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ‘ਤੋਜਕ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ’ ਵਿਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ປີ ‘ਅਗਰ ਫ਼ਿਰਦੋਸ ਬਰ ਰੂਏ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਤ। ਹਮੀ ਅਸਤੋ, ਹਮੀ ਅਸਤੋ, ਹਮੀ ਅਸਤੋ। ਭਾਵ ਕਿ ਜੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਸਵਰਗ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ, ਇਹੋ ਹੈ, ਇਹੋ ਹੈ। ਇਸੇ ਜਨਤ ਨੁਮਾ ਖਿਤੇ ਵਿਚ ਸੰਨ 1670 ਈ. ਨੂੰ ਪਛਮੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਰਾਜੋਰੀ ਨੇੜੇ ਤੱਛਲ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲਛਮਣ ਦੇਵ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆਇਹ ਪਿੰਡ ਭਿੰਬਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕਮਨਗੋਥਾ ਦੀਆਂ ... Read more
- [ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%aa%e0%a9%8d%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%9a%e0%a9%80%e0%a8%a8-%e0%a8%aa%e0%a9%b0%e0%a8%9c%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%87-%e0%a8%aa%e0%a8%be%e0%a8%a3%e0%a9%80/): ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਢ : ਪੰਜਾਬ-ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪੈਂਟਾ ਪੁਟਾਮੀਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਉੱਤਮ ਪੱਛਮੀ ਇਲਾਕਾ, ਦੋ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ, ‘ਪੰਜ’ ਅਤੇ ‘ਆਬ’ ਅਰਥਾਤ ਪੰਜ ਪਾਣੀ । ਇਸ ਸੰਯੁਕਤ ਨਾਮ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ । ਹੱਦ ਬੰਦੀ : ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀ ਉਹ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਚੀਨ. ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦਰਿਆ ਜਮਨਾ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ; ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਤੇ ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਤੋਂ ਵਖ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸੁਲੇਮਾਨ ... Read more
- [ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%94%e0%a8%b0%e0%a9%b0%e0%a8%97%e0%a8%9c%e0%a8%bc%e0%a9%87%e0%a8%ac-%e0%a8%a6%e0%a9%80-%e0%a8%ae%e0%a9%8c%e0%a8%a4-%e0%a8%a4%e0%a9%8b%e0%a8%82-%e0%a8%aa%e0%a8%b9%e0%a8%bf%e0%a8%b2%e0%a8%be/): ਜਿਸ ਦੌਰ ਬਾਰੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਪਿਛੋਕੜ ਜਾਣਨਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਰਹੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਾਵਰੋਲੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਾਂਗੇ, ਪਹਿਲਾ ਪੂਰਬ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬ, ਫਿਰ ਮੁਗਲ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬ । ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀ । ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਪੂਰਬ ਈਸਾ ਵਿਚ ਇਥੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਰਹੱਦ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਸੀ । ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਹੱਲੇ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਬਾਦ ਹੋਏ। ਮਕਦੂਨੀਆਂ ਪਿਛੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਕੌਟਲਯਾ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਕਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬੋਧਮੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ। ... Read more
- [ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ | Maharaja Ranjit Singh |](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ae%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%9c%e0%a8%be-%e0%a8%b0%e0%a8%a3%e0%a8%9c%e0%a9%80%e0%a8%a4-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-maharaja-ranjit-singh/): ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ : ਚਾਰ ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ   ਰਹੱਸਮਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਕ ਜੇਤੂ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਹੋਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ 7 ਜੁਲਾਈ, 1799 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਫਿਰਾਂਦੇ ਉਹ ਸਮਨ ਬੁਰਜ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਇਹ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇਕ ਅੱਠ ਨੁਕਰੀ ਇਮਾਰਤ ਸੀ । ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ । ਉਹ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮੁੜਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, “ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਡਰ ਨਾ, ਅੰਦਰ ਆ ਜਾ ।” ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ... Read more
- [ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ | Baba Banda Singh Bahadur |](https://punjabvillagehistory.com/%e0%a8%ac%e0%a8%be%e0%a8%ac%e0%a8%be-%e0%a8%ac%e0%a9%b0%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%ac%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%a6%e0%a9%81%e0%a8%b0-baba-banda-singh-bahadur/): ਬਚਪਣ ਅਤੇ ਸਾਧ-ਜੀਵਨ ਬਚਪਣ ਵਿਚ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲਛਮਨ ਦੇਵ ਸੀ । ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕੱਤਕ ਸੁਦੀ 13 ਸੰਮਤ 1727 ਬਿਕ੍ਰਮੀ, ਐਤਵਾਰ, 16 ਅਕਤੂਬਰ ਸੰਨ 1670 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਪੁਣਛ (ਕਸ਼ਮੀਰ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਜੌੜੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ । ਇਸਦਾ ਪਿਓ ਰਾਮ ਦੇਵ ਭਾਰਦੁਆਜ ਗੋਤ ਦਾ ਰਾਜਪੂਤ ਸੀ ਤੇ ਵਾਹੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰੀਬ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨੀਂ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਪਾਈ, ਲਛਮਨ ਦੇਵ ਦੇ ਬਾਲਪਨ ਦਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਹਲ-ਵਾਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਦੇ ਹੱਡ ਨਰੋਏ, ਜੁੱਸਾ ਛੋਹਲਾ ਤੇ ਆਦਤ ਮਿਹਨਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ... Read more
- [Jassa Singh Ramgharia | ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ |](https://punjabvillagehistory.com/jassa-singh-ramgharia-%e0%a8%9c%e0%a9%b1%e0%a8%b8%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%ae%e0%a8%97%e0%a9%9c%e0%a9%8d%e0%a8%b9%e0%a9%80%e0%a8%86/): ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਕਾਲ ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਦੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਪਿੰਡ ‘ਸੁਰ ਸਿੰਘ’ ਸੀ ਜੋ ਖੇਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੋਈ 19 ਮੀਲ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਹੈ । ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਪਹੁਲ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ । ਸਰਦਾਰ ਹਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰੇ ਸਾਰੇ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ । ਹਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਸੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ – ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ, ਜੈ ... Read more
- [Maharaja Sher Singh | ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ](https://punjabvillagehistory.com/maharaja-sher-singh-%e0%a8%ae%e0%a8%b9%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%be%e0%a8%9c%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a8%bc%e0%a9%87%e0%a8%b0-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98/): ਜੀਵਨ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੇਰਿ ਪੰਜਾਬ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ ਸੰਨ 1807 ਈ: ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ।2 ਇਹ ਮੰਗਲ-ਮਈ ਖ਼ਬਰ ਜਦ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਦਾਸੀ ‘ਦੇਸਾਂ’ ਨਾਮੀ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਈ ਤਾਂ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ । ਉਸੇ ਛਿਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਗਣਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪੁਵਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡੇ । ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ । ਕਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ੀਆਂ । ... Read more
- [Sardarni Sada Kaur | ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ](https://punjabvillagehistory.com/sardarni-sada-kaur-%e0%a8%b8%e0%a8%b0%e0%a8%a6%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a8%a8%e0%a9%80-%e0%a8%b8%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%95%e0%a9%8c%e0%a8%b0/): 1. ਬਟਾਲਾ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ) ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਉਜੜੇ ਬਾਗ਼, ਬਾਗ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਢੱਠੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਚਾਰ-ਦੀਵਾਰੀਆਂ, ਨਿੱਕੀ ਇੱਟ ਦੇ ਮਕਾਨ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅੱਧ ਪੁਰੇ ਤੇ ਅੱਧ-ਸੁੱਕੇ ਤਾਲਾਬ ਇਸ ਦੀ ਗੁਵਾਚੀ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਅਮਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਜੋ, ਅੱਜ ਇਕ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ-ਦਿਲ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿਚ ਪਿਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਵੀ, ਲਿਖਾਰੀ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਭਵਾਈ ਸੁਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਥੱਕਦੀਆਂ ਨਹੀਂ । ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ, ਮੁਗ਼ਲ ਨਵਾਬ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮਹਾਂ ਯੋਗੀ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ-ਸੰਤ ਵੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਨੇਕਾਂ ਨਵ- ਜੋਬਨ ਮੱਤੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ... Read more
- [Akali Phula Singh | ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ](https://punjabvillagehistory.com/akali-phula-singh-%e0%a8%85%e0%a8%95%e0%a8%be%e0%a8%b2%e0%a9%80-%e0%a8%ab%e0%a9%82%e0%a8%b2%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98/): ਅਕਾਲੀ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਥਿਆ ਕੱਲਰ ਵਿਚ ਕੰਵਲ ਦਾ ਉਪਜ ਪੈਣਾ ਇਕ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਲਾਲ ਸਦਾ ਲੁਕੇ ਛਿਪੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਪਰਸ ਬਿਦੇਹ ਸਾਈਂ ਲੋਕ ਨਿਰਜਨ ਥਾਵਾਂ ਵਿਖੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੁਧਾਰਕ ਤੇ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇੱਕਲਵੰਜੇ ਪਈਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ‘ਸ਼ੀਹਾਂ’ ਕੀ ਨਾਮ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਗ੍ਰਾਮ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਊ, ਪਰ ਸਾਡੀ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਕਲਾਧਾਰੀ ਬਾਬਾ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਸੇ ਗੁੰਮਨਾਮ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੁਭਾਗ੍ਯ ਫਲ ਸੀ। ‘ਸ਼ੀਹੇ’ ਨੇ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਆਪਣੇ ... Read more
- [Nawab Kapur Singh | ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ](https://punjabvillagehistory.com/nawab-kapur-singh-%e0%a8%a8%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%ac-%e0%a8%95%e0%a8%aa%e0%a9%82%e0%a8%b0-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98/): ਜੀਵਨ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਲਾਂ ਤੇ ਮਿਸਲਾਂ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਨਮ ਸੰਮਤ 1754 ਬਿ: ਦਾ ਸੁਭਾਗਾ ਵਰ੍ਹਾ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲਈ ਉਜਾਗਰ ਰਹੇਗਾ । ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ, ਸੰਸਾਰ ਪਰ ਸੂਰਜ ਵਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਚੌਧਰੀ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦੇ ਘਰ, ਪਿੰਡ ਕਾਲੋਕੇ, ਪਰਗਨਾਂ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ । ਬਿਰਧਾ ਦੀਆਂ ਕਥਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਲਿਖਤੀ ਸਾਖੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਲ ਕੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਆਪ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਚੋਖੀ ਸਾਮਿੱਗਰੀ ਅੱਖਾਂ ਮੂਹਰੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਪਿੰਡ ਕਾਲੋਕੇ ਵਿਚ ... Read more
- [Bhai Taru Singh ji | ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ](https://punjabvillagehistory.com/bhai-taru-singh-ji-%e0%a8%ad%e0%a8%be%e0%a8%88-%e0%a8%a4%e0%a8%be%e0%a8%b0%e0%a9%82-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%98-%e0%a8%9c%e0%a9%80/): ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਨਿਘਰੀ ਦਸ਼ਾ ਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਜਨਮ ਤਿਲਕ ਜੰਵੂ ਰਾਖਾ ਪ੍ਰਭ ਤਾ ਕਾ॥ ਕੀਨੋ ਬਡੋ ਕਲੂ ਮਹਿ ਸਾਕਾ ॥੧੩॥ (ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ, ਧਿਆਇ ਪੰਜਵਾਂ) ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਰੇ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਰਚਿਤ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਤਿਲਕ ਜੰਝੂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੀ ਮੰਨ ਕੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਲੀਏ ਪਹਾੜ ਜਿਡੀ ਭੁਲ ਹੈ, ਇਸ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਬੇ-ਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰਿਓਂ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ... Read more
- [Bhai Mardana ji | ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ](https://punjabvillagehistory.com/bhai-mardana-ji-%e0%a8%ad%e0%a8%be%e0%a8%88-%e0%a8%ae%e0%a8%b0%e0%a8%a6%e0%a8%be%e0%a8%a8%e0%a8%be-%e0%a8%9c%e0%a9%80/): ਪਿਛੋਕੜ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਬਰ ਨੇ ਕਾਬਲ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਦਸ਼ਾ ਰਹੀ। ਮਾਰ-ਧਾੜ, ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ, ਧੀਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਬੇਪੱਤੀ, ਬੇਦੋਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਭਰਨੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰੋਂ ਬੇਘਰ ਹੋਣਾ, ਇਸ ਸਾਰੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਜਬਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚਿਰ-ਸਥਾਈ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦੋ ਪਰਸਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰਾਂ ਸਮਾਂਤਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਕ ‘ਬਾਬਰਕਿਆਂ’ ਦੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ‘ਬਾਬੇਕਿਆਂ’ (ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ) ਦੀ। ਇਕ ... Read more

## Pages

- [Disclaimer](https://punjabvillagehistory.com/diclaimer/): If you require any more information or have any questions about our site’s disclaimer, please feel free to contact us by email at Disclaimers for Punjab Village History All the information on this website – https://punjabvillagehistory.com/ – is published in good faith and for general information purpose only. Punjab Village History does not make any warranties about the completeness, reliability and accuracy of this information. Any action you take upon the information you find on this website (Punjab Village History), is strictly at your own risk. Punjab Village History will not be liable for any losses and/or damages in connection ... Read more
- [Terms](https://punjabvillagehistory.com/terms/): Terms and Conditions Welcome to Punjab Village History! These terms and conditions outline the rules and regulations for the use of World Knowledge 7’s Website, located at https://punjabvillagehistory.com/. By accessing this website we assume you accept these terms and conditions. Do not continue to use Punjab Village History if you do not agree to take all of the terms and conditions stated on this page. The following terminology applies to these Terms and Conditions, Privacy Statement and Disclaimer Notice and all Agreements: “Client”, “You” and “Your” refers to you, the person log on this website and compliant to the Company’s ... Read more
- [Contact Us](https://punjabvillagehistory.com/contact-us/)
- [Privacy Policy](https://punjabvillagehistory.com/privacy-policy-2/): This Privacy Policy describes Our policies and procedures on the collection, use and disclosure of Your information when You use the Service and tells You about Your privacy rights and how the law protects You. We use Your Personal data to provide and improve the Service. By using the Service, You agree to the collection and use of information in accordance with this Privacy Policy. Interpretation and Definitions Interpretation The words of which the initial letter is capitalized have meanings defined under the following conditions. The following definitions shall have the same meaning regardless of whether they appear in singular ... Read more
- [About](https://punjabvillagehistory.com/about/): Welcome to PunjabVillageHistory.com, your gateway to exploring the rich and diverse history of Punjab’s villages. Our mission is to document, preserve, and share the untold stories of Punjab’s rural heritage, traditions, and cultural evolution. Punjab’s villages have been the heart of its history, witnessing centuries of transformation, from ancient civilizations to the modern era. Through our platform, we strive to bring forward historical facts, old records, folk tales, and personal narratives that define the true essence of Punjab. Whether you are a researcher, history enthusiast, or someone seeking to reconnect with your roots, PunjabVillageHistory.com serves as a valuable resource for ... Read more


[comment]: # (Generated by Hostinger Tools Plugin)