ਪੰਜਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸ

ਉਹ ਸੱਚਾਈਆਂ ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਦੇਖੀਆਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ: ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਿਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ? ਉਹ ਸੱਚਾਈਆਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਰ ਪਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, … Read more

ਚਾਉ।ਇਣ॥ ਇਹ ਜੁ ਦੁਨੀਆ ਸਿਹਰੁ ਮੇਲਾ ॥ ਸਮਰਪਣ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਸੀਸਾਂ-ਲਬਰੇਜ਼ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ। ਦਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੋਹ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਅੱਟਣਾਂ ਭਰੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ। ਰਾਹ ਤੱਕਦੀ ਉਦਾਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ ਨੂੰ, ਸਾਂਝੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਉੱਜੜੇ ਇੱਕ ਖੂਹ ਨੂੰ। ਘੁੱਗ ਵੱਸਦੇ ਮੇਰੇ ਗਰਾਂ ਨੂੰ… ਪਿੰਡ ‘ਧੁੱਗਾ ਕਲਾਂ’ ਨੂੰ। …ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ … Read more

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ-ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ ‘ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਇਹ ਪੁਸਤਕ-ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿਚ ਆਏ ਹਵਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਝੋਕੇ ਨੂੰ—ਉਸ ਸਾਊ ਰੂਹ ਨੂੰ ਜੋ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਦਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੁਰਦੀ ਤੇ ਉਸ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।’ —ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਆਏ ਤੂਫ਼ਾਨ … Read more

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸਿਖ ਧਰਮ ਦੇ, ਕਿਰਤ ਕਰੋ, ਵੰਡ ਛਕੋ ਤੇ ਨਾਮ ਜਪੋ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ । ਦੁਖੀ, ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਲਈ ਆਪਾ ਵਾਰਨ ਅਤੇ ਜਬਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਸੰਕਲਪ ਅਨੰਦਪੁਰੀ ਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸੰਕਲਪ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ … Read more

ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ‘ਚ ਇਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁਕੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮਿਊਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਫਰੋਲੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਕਹਿ ਕੇ ਸਸਕਾਰਿਆ ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਘੋਖ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ … Read more

ਅਕੀਦਾ ਇਹ ਸ਼ੌਕ ਹੈ ਜਾਂ ਮਜਬੂਰੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ, ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਲੜੀਬੱਧ ਵਿਚਾਰ ਅਚਾਨਕ ਜ਼ਿਹਨ ਦੀ ਸਲੇਟ ਉੱਤੇ ਉਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲੇਖ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ … Read more

ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਸਾਡੇ ਅਹਿਮ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਰਸਮੋ-ਰਿਵਾਜ ਤੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਇਹਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਤੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਇਹਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਅਕਸਰ ਭਾਲ ‘ਚ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਵਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ, ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਸ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਨਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਥੋਂ ਉਹ ਚੁਣ … Read more

“ ਇਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਕਰ ਰਹਾ ਹੈ ਅਭੀ ਤਕ ਵਫ਼ਾ ਕਾ ਜ਼ਿਕਰ   ਕਾਸ਼ ਉਸ ਜ਼ੁਬਾਂ-ਦਰਾਜ਼ ਕਾ ਮੂੰਹ ਨੋਚ ਲੇ ਕੋਈ “ ਇਹ ਸ਼ਿਅਰ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਜ਼ੁਬਾਨ ਸ਼ਾਇਰ ਜੌਨ ਏਲੀਆ 2002 ‘ਚ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਚ ਉਸਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਮੌਤ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਵੱਜੀ ਮੁੱਕੀ … Read more

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਥਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੂਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬੰਦਖਲਾਸੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਅਮਿੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਡੋਲੇ। ਅਗਾਧ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਆਪਣੀ ਜਨਤਾ ਪ੍ਰਤਿ ਅਸੀਮ ਸਨੇਹ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ … Read more

ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਕਵੀਲੇਖਕ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਜਨਤਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਘੁਲਾਟੀਏ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ (ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਹੰਸ ਰਾਜ ਸਮੇਤ), ਫ਼ਿਰਕੂ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੇ 23 ਮਾਰਚ 1988 ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ ਪਾਸ਼ ਦੇ ਭੁੱਲੜ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਨਾਲ ਕਿੱਡਾ … Read more