Your blog category
ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ (ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਕਾਵਿਧਾਰਾ) ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ “ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ” ਕਾਵਿ-ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਗਠਨ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹਨ। ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ … Read more
ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦੌਰ (ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ) ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਹੁਣ ਦਾ ਕਾਲ ਖੰਡ “ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ” ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ-ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਗਠਨ ਪਿਛੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਕਾਵਿ- ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੋਂਦਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਵਿਗਠਨ ਪਿਛੋਂ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ “ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ” ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ … Read more
ਨਵ-ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ (1925 ) ਡਾ ਨੇਕੀ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਨਵ-ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਕਵੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਚਰਣ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ-ਬੋਧ ਤੇ ਨਵੇਂ ਭਾਵ-ਬੋਧ ਦੇ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਜੋ ਨਵਾਂ ਅਨੁਭਵ/ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਜੋ ਨਵੀ ਰੂਪ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਕਾਵਿ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵਰੂਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਹਰ … Read more
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਨਾਵਲ (ਉਪਨਿਆਸ) ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ। ਮੱਧਕਾਲ ਵਿਚ ਜੋ ਮਹੱਤਵ ਮਹਾਕਾਵਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਉਹੋ ਮਹੱਤਵ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਸਮਾਜ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜਟਿਲ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਅਜੇਹੇ ਰੂਪਾਕਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਜੋ ਜੀਵਨਗਤ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰ … Read more
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ “ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ” ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਘਟਨਾ ਹੈ । ਕਹਾਣੀ, ਕਥਾ, ਬਿਰਤਾਂਤ, ਬਾਤ ਆਦਿ ਕਥਾਤਮਕ ਰੂਪ ਭਾਵੇਂ ਆਦਿ ਕਾਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਕਾਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਅਜੋਕੀ ਹੁਨਰੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ । ਗਲਪ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਕ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਨਿੱਕੀ … Read more
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਸ੍ਰਵ ਕਾਵਿ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਾਵਿ (ਨਾਟਕ) ਨਾਟ, ਰਾਸਧਾਰੀਏ, ਭੰਡ, ਨਕਲੀਏ, ਮਰਾਸੀ ਤੇ ਡੂੰਮ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਰਾਜਾ ਸ੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਜਾਂ ਹਾਸੇ ਭਰੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਨਿਯਮਬੱਧ (ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਕਲਾ ਪੱਖੋਂ) ਕੋਈ ਵੀ … Read more
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਾਰਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਢੇਰ ਚਿਰ ਮਗਰੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਆਭਾਸ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ-ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । … Read more
ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਰਮਸ਼ੀਲ ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀਪ੍ਰਸਤ ਜਨ-ਸਮੁਦਾਇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦਾ-ਰਸਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁਹਜਮਈ ਰੰਗੀਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਚਮਕਣ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ … Read more
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਨ 1947 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਹਾਲੀ ਤੱਕ ਕੋਈ ਰਾਜਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉਥੇ ਮਾਨਯੋਗ ਤੇ ਗੌਰਵਮਈ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ … Read more
ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ | Punjabi Kavita ਇਕ ਉੜੀਆ ਕਵੀ ਦਾ ਆਖਣਾ ਹੈ : ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਦੀ ਦੇ ਭੰਵਰ ਵਿਚ ਇਕ ਫੁੱਲ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਇਕ ਤੇਜਸਵੀ ਫੁੱਲ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਫੁੱਲ । ਝੱਲੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੇ ਹੇਠ ਚੁੰਮਦਾ ਹੈ ਇਕ ਪੱਤਾ, ਇਕ ਹਰਿਆ ਪੱਤਾ, ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਪੱਤਾ । ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਵੇਲ ਉਤੇ ਇਕ ਕਲੀ ਖਿੜੀ ਉਹ ਕਲੀ ਚਾਨਣ … Read more
