ਪੰਜਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸ

ਭੂਮਿਕਾ  ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ । ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਆਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਹੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਯੂਨਾਨੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗ-ਭੂਮੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਜਿਹਲਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਣੀਪਤ ਤਕ ਅਨੇਕਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੜੀਆਂ … Read more

ਮੁੱਢਲੀ ਬੇਨਤੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ‘ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ ?” ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਓਦੋਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ‘ਦੁਖੀਏ ਮਾਂ-ਪੁੱਤ’ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ।  ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਮੈਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਕੋ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਾਲ ਖੋਜਦਾ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਅਥਾਹ ਪੀੜ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਗਿਆ। ਦੁਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੇਈ … Read more

ਸਾਕਾ ਸਰਹਿੰਦ – ਪਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਗਾਥਾ  ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਦਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਹੀ ਦਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵਰਨ – ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤੇ ਕਾਂ ਹੀ ਸਿੰਘ- ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਮੇਸੇ ਸ਼ਹੀਦ ਵੀ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਆ ਜੀਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਮ ਚੁੱਪ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜਾ ਹਵਾਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ । ਐਸੇ ਹੀ ਇਕ ਲਾਸਾਨੀ … Read more

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਉਸ ਵਕਤ ਸਿਰਫ ੮ ਸਾਲ ਅਤੇ ੧੦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜੋ ਕੇਵਲ ੫ ਸਾਲ ੮ … Read more

ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ   ਰਵੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚ-ਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਬੇਬਾਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨਿਵੇਕਲਾ ਰੁਤਬਾ ਬਣਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਰਵੀਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੁਚੇਤ ਅੱਖ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਦਾ ਮਾਣ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ‘ਪ੍ਰਾਈਮ ਟਾਈਮ’ ਵਿਚ ਉਹ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਦੇਸ-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ … Read more

ਇੱਕ  ਦੇਵਕੀ ਮੌਸੀ ਇਸ ਵਾਰ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਾਕ ਸਬੰਧੀਆਂ ਲਈ ਉਸਦਾ ਆਉਣਾ ਬੜੇ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਕੀ ਮੌਸੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ, ਉਠਣ-ਬੈਠਣ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰ, ਮਹਾਨਗਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵਸੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਲਈ ਅਚੰਭੇ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਰਤਾਂ … Read more

ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਪਰਾਗਾ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦਾਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦਾਸ ਉੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਸਨ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।  ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਪਰਾਗਾ ਜੀ ਉੱਚੇ ਲੰਮੇ ਕਦ ਦੇ ਤਕੜੇ ਜਵਾਨ ਸਨ। ਇਹ … Read more

ਛਨਿਛਰਵਾਰ  ਦੋਹਰਾ-  ਛਨਿਛਰਵਾਰ ਉਤਾਵਲੇ, ਵੇਖ ਸੱਜਣ ਦੀ ਸੋ। ਅਸਾਂ ਮੁੜ ਘਰ ਫੇਰ ਨਾ ਆਵਣਾ, ਜੋ ਹੋਈ ਹੋਗ ਸੋ ਹੋ।  ਵਾਹ ਵਾਹ ਛਨਿਛਰਵਾਰ ਵਹੇਲੇ, ਦੁਖ ਸੱਜਣ ਦੇ ਮੈਂ ਵਲ ਪੇਲੇ, ਢੂੰਡਾਂ ਔਝੜ ਜੰਗਲ ਬੇਲੇ, ਓਹੜਾ ਰੈਣ ਕਵੱਲੜੇ ਵੇਲੇ, ਬਿਰਹੋਂ ਘੇਰੀਆਂ।  ਘੜੀ ਤਾਂਘ ਤੁਸਾਡੀਆਂ ਤਾਂਘਾਂ, ਰਾਤੀਂ ਸੁੱਤੜੇ ਸ਼ੇਰ ਉਲਾਂਘਾਂ, ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕੂਕਾਂ ਚਾਂਘਾਂ, ਸੀਨੇ ਅੰਦਰ ਰੜਕਣ … Read more

ਦੋ ਸ਼ਬਦ  ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਉਦਭਵ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਅਵਤਰਣ ਮਨੁੱਖ-ਮਾਤਰ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਤੇ ਅਨੁਆਈ ਆਪੋ ਵਿਚ ਖਹਿ-ਖਹਿ ਮਰਦੇ ਪਏ ਸਨ। ‘ਰਾਜੇ ਸੀਹ ਮੁਕਦਮ ਕੁਤੇ’ … Read more

ਅਧਿਆਇ ਪਹਿਲਾ ਪਲੈਟੋ  (ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ)  ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਦਾ ਕਾਲ-ਕ੍ਰਮ  ਤੁਸੀਂ ਜੇਕਰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਿੰਜਰ-ਸਮਾਨ ਹੱਥ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਟੋਢੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਪਸਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨੂੰ, ਕਰੀਟੋ ਦਾ ਮਹਾਨ ਟਾਪੂ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ … Read more